Blog‎ > ‎

Mossard và Tagore

posted May 12, 2012, 7:21 AM by Hung Nguyen   [ updated Oct 5, 2012, 9:00 AM ]
Lần đầu tiên tôi vào nội trú trường Lasan Mossard là năm 1969, một ấn tượng không phai mờ qua thời gian là những cuốn vở học trò mới với những trang giấy trắng mà ngoài bìa có màu và được in với những danh ngôn của Tagore. Với nhận thức giới hạn của đứa học trò lớp sáu năm đó, tôi mang máng đoán được giá trị của những câu triết lý ấy. Sau này lớn lên, có dịp du lịch đến thăm và tìm hiểu về quê hương của Tagore, tôi đã đọc và được biết thêm một phần về ông.
 
Gần đây tôi được đọc lại bài phóng sự "Đại Hội Thể Thao" tường thuật về lễ Thánh Gioan La San tại trường do ký giả Phạm Hà đăng trong tờ tập san thể thao "Thao Trường" (nổi tiếng trước 1975) mà Tiến Hè 70 đăng lại:

"... Để kết luận, chúng tôi nghĩ rằng dĩ nhiên trường đã có sẵn một mục đích cao đẹp mà câu biểu ngữ đầy màu sắc trong ngày lễ đã nói lên rồi. Tuy nhiên câu triết lý của Tagore đã được trường chú ý tô đậm nét trong chương trình mà trước khi khách rời khởi cổng trường khi đọc lại, khách vẫn còn lưu lại lòng mình một suy tư tốt đẹp :
'Tôi ngủ và tôi đã mơ thấy rằng cuộc sống chỉ là VUI THÚ, tôi thức dậy và tôi nhận thấy rằng cuộc sống chỉ là PHỤC VỤ. Tôi đã phục vụ và thấy rằng phục vụ chính là VUI THÚ vậy'..."
 
Và trong phần "Lời Huynh Trưởng" của Frère Fidèle Nguyễn Văn Linh trong tập san Tiến Hè 71, có đoạn viết về Tagore:

"... Như tôi đã có nhiều dịp nhắn nhủ anh em: ngày nay 'không còn ai là một hòn đảo'. Dù sống trong tu viện hay giữa thế trần, ẩn mình trong tháp ngà là sống cằn cỗi, là giảm bớt giá trị của chính bản thân và sự nghiệp của mình. Tagore, một văn hào Á Đông nói : 'Tại sao ngọn đèn kia đã tắt ? – Thưa : Vì tôi đã cởi áo choàng lên nó, e nó bị gió thổi vì vậy mà nó tắt. Tại sao sông kia lại cạn ? – Vì tôi muốn một mình tận hưởng nước trong nên xây đập chận nước lại, vì vậy mà sông kia đã cạn'.
Sống là tự lãnh lấy Trách Nhiệm, và cũng vì thế, ta có nhiệm vụ phải tạo cho mình một niềm tin một lẽ sống..."
 
Triết lý của Tagore được nhắc nhở nhiều lần trong ngôi trường Lasan Mossard. Vậy Tagore là ai ?
 
Rabindranath Tagore (07/05/1861 – 07/08/1941) sinh ra tại Calcutta Ấn độ, trong một gia đình dòng họ Tagore thượng lưu và nổi tiếng về văn chương. Ông là một nhà thông thái (polymath) và có một sức sáng tạo phong phú vĩ đại, một tài năng vô biên. Tagore là một Leonardo Da Vinci của Ấn độ, nổi tiếng qua nhiều lãnh vực: một nhà thơ, nhạc sĩ, nhà văn, họa sĩ và là một triết gia...
 
Tagore là tác giả của bài quốc ca Jana Gana Mana của Ấn Độ và bản quốc ca Amar Shonar Bangla của Bangladesh. Ông là người Á đông đầu tiên ông đoạt giải Nobel về văn chương (1913) qua tác phẩm Gitanjali (Song Offerings – Thơ dâng, qua bản dịch tiếng Anh).
 
Tagore để lại những tác phẩm đồ sộ về số lượng lẫn chất lượng qua hơn 1.000 bài thơ, hơn 2.000 bài nhạc, 24 bản kịch, 8 quyển truyện ngắn, 8 quyển tiểu thuyết và một số lớn tranh vẽ. Qua những sáng tác của ông, người ta biết được những danh ngôn, tiêu biểu là :
 
Tôi ngủ và tôi đã mơ thấy rằng cuộc sống chỉ là Vui Thú, tôi thức dậy và tôi nhận thấy rằng cuộc sống chỉ là Phục Vụ.
Tôi đã phục vụ và thấy rằng Phục Vụ chính là Vui Thú vậy.
(I slept and dreamt that life was Joy. I awoke and saw that life was Service. I acted and behold, Service was Joy.)
 
Mục đích cao nhất của giáo dục là không chỉ đơn thuần là mở mang kiến thức mà còn làm cho cuộc sống của ta hài hòa với tất cả muôn loài.
(The highest education is that which does not merely give us information but makes our life in harmony with all existence.)
 
Cái chết không phải là ánh sáng đã biến mất, nó chỉ là sự dập tắt ngọn đèn khi bình minh vừa đến.
(Death is not extinguishing the light; it is putting out the lamp because the dawn has come.)
 
Tình yêu là điều bí ẩn vô tận, bởi vì không có gì khác để cắt nghĩa tình yêu.
(Love is an endless mystery, for it has nothing else to explain it.)
 
Nếu ta ém nhẹm những sự sai lầm, thì sự thật sẽ không được lộ diện.
(If you shut the door to all errors, truth will be shut out.)
 
Trong nghệ thuật, người ta bộc lộ chính mình, chứ không phải qua những tác phẩm của họ.
(In Art, man reveals himself and not his objects.)
 
Niềm cảm hứng đi theo sau sự khát vọng.
(Inspiration follows aspiration.)
 
.....
 
Tagore là người được hấp thụ nền giáo dục phương Đông lẫn phương Tây. Đề tài trong những tác phẩm của ông đa dạng, từ con người bình thường đến những trí tuệ thần bí. Ông có ảnh hưởng lớn trong việc giới thiệu văn hóa Ấn độ cho phương Tây và ngược lại. Những sáng tác của Tagore đã được dịch qua nhiều ngôn ngữ trên thế giới, và ảnh hưởng của ông vượt qua ngoài lĩnh vực văn chương và triết lý. Nó để cho nhân loại một tư duy tốt đẹp về cách làm người và những bài học luân lý mà ít ra tại mái trường Lasan Mossard hơn bốn mươi năm trước chúng ta đã biết đến.
 
Đất nước Ấn độ sanh ra hai người con danh tiếng – Gandhi và Tagore. Hai vĩ nhân này cùng có sự kính trọng lẫn nhau: Tagore gọi Gandhi là "Mahatma" (1) – linh hồn vĩ đại và Gandhi gọi Tagore là "Gurudev" (2) – thánh sư. Tagore từ giã cõi trần đã lâu rồi nhưng người ta vẫn còn nhắc nhở đến, và ông đã từng nói một cách tiên tri :
 
“Ta đã đi qua ánh lửa, cái đã cháy trở thành tro bụi, cái còn lại là bất tử.”
(I have passed through fire. What was inflammable has been burnt to ashes; what is left is deathless.) (3)
 
Những bài học và kỷ niệm cùng với những câu danh ngôn triết lý của Tagore ở trường Mossard tuy đã trải qua cơn bão lửa và gió bụi của thời gian, nhưng đối với tôi có một giá trị trường tồn và bất tử…
 
 
Lý Hữu Phước
tháng 5 2012.

 
Tài liệu tham khảo:
    a. Rabindranath Tagore tại Wikipedia  http://en.wikipedia.org/wiki/Rabindranath_Tagore
    b. Rabindranath Tagore tại "school of wisdom"   http://www.schoolofwisdom.com/history/teachers/rabindranath-tagore/
    c. Rabindranath Tagore's quotes  http://www.goodreads.com/author/quotes/36913.Rabindranath_Tagore?page=1
  
Chú thích:
    (1) Mahatma – great soul: từ ghép này (trong tiếng Sanskrit/Phạn và Hindi) gồm có hai phần – maha + atma. Maha có nghĩa là vĩ đại (great).
         Atma có nghĩa là linh hồn (soul).
    (2) Gurudev – holy teacher: từ ghép này (trong tiếng Sanskrit/Phạn và Hindi) gồm có hai phần – guru + dev. Guru có nghĩa là thầy/sư (teacher/master).
         Dev có nghĩa holy/god.
    (3) qua lời của nhân vật Bimala trong tác phẩm Ghore Baire – The home and the world của Tagore.