Blog‎ > ‎

Trường Lasan Mossard

Tìm hiểu về tên trường Mossard


Trường Lasan Mossard được thành lập từ năm 1894, tính đến nay đã được hơn một thế kỷ, mà ngày nay ít nguời biết đến tên của trường. Trong bài này chúng ta hãy đi ngược về dĩ vãng qua các tài liệu lưu trữ, sách vở và các thông tin để tìm hiểu về bối cảnh phát triển của Công Giáo tại miền Nam Việt Nam, để từ đó biết được nguồn gốc và những địa danh có liên hệ đến tên của trường Mossard.

Dưới thời Trịnh Nguyễn phân tranh, sông Gianh (tỉnh Quảng Bình) là ranh giới chia đôi đất nước, phía bắc gọi là Đàng Ngoài của vua Lê – Chúa Trịnh, phía nam là Đàng Trong thuộc về Chúa Nguyễn. Vì vậy hai địa phận truyền giáo đầu tiên ở Việt Nam của Hội Thừa Sai (La Société des Missions Étrangères de Paris M.E.P. / Society of Foreign Missions of Paris – Hội truyền giáo ngoại quốc Paris) là Địa phận Đàng Trong và Địa phận Đàng Ngoài. Năm 1844, Địa phận Đàng Trong được phân thành hai: Địa phận Đông Đàng Trong (Qui Nhơn), Địa phận Tây Đàng Trong (Đồng Nai, Lục Tỉnh, Cambodge và Laos).

Từ khi được thành lập vào năm 1844 đến nay, Giáo phận Tây Đàng Trong (Cochinchine Occidentale/Western Cochinchina) này trải qua các tên gọi:

  • Giáo phận Tây Đàng Trong (1844 – 1924)
  • Giáo phận Sài Gòn (1924 – 1960),
  • Tổng giáo phận Sài Gòn (1960 – 1976)
  • Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh (1976 – nay).
Danh sách của các vị Giám mục miền Nam qua các thời kỳ
  • Dominique Lefèbvre (1844 – 1864)
  • Jean-Claude Miche (1864 – 1873)
  • Isidore-François-Joseph Colombert (1873 – 1894)
  • Jean-Marie Dépierre (1895 – 1898)
  • Lucien-Emile Mossard (1899 – 1920)
  • Victor-Charles Quinton (1920 – 1924)
  • Isidore-Marie-Joseph Dumortier (1925 – 1940)
  • Jean Cassaigne (1941 – 1955)
  • Simon Hoà Nguyễn Văn Hiền (1955 – 1960)
  • Paul Nguyễn Văn Bình (1960 – 1995)
  • Jean-Baptiste Phạm Minh Mẫn (1998 – ). Năm 2003, Đức Cha được tấn phong Hồng Y.
Trường Lasan Mossard được thành lập bởi các Sư huynh Dòng La San (les frères des écoles chrétiennes, Thánh sáng lập Dòng là Jean Baptiste de La Salle). Mặc dù nguồn gốc của trường bắt đầu từ năm 1894, mãi đến ngày 16-10-1939 trường mới có tên là École Mossard. Tên trường Mossard được đặt theo tên của Giám mục Tây Đàng Trong Lucien Emile Mossard (tức Đức Cha Mão). Việc đặt tên này giống như sự kiện tên trường Adran đặt theo tên Giám mục Adran (Pigneau de Behaine – Bá Đa Lộc), tên trường Lasan Taberd từ Giám mục Jean Louis Taberd (giám mục Đàng Trong / Cochinchine 1830 – 1840), và trường Lasan Miche (Nam Vang) từ Giám mục Jean-Claude Miche (giám mục Tây Đàng Trong 1864 – 1873).

Tiểu sử của Giám mục Lucien Mossard được tóm tắt như sau:

        - sanh ngày 24-10-1851 tại Besancon, France
        - 1876 – 1899: linh mục của hội Hội Thừa Sai
        - 1877: đến Sài gòn
        - tháng 6 năm 1881 – tháng 4 1882: Cha Sở giáo xứ Tân Định và quản lý nhà in của giáo xứ
        - 1885: Giáo xứ Chợ Đủi, xây cất nhà thờ Chợ Đủi
        - 1887 – 1890: Hiệu trưởng Institution Taberd (sau này là Lasan Taberd)
        - 1892: Giáo xứ Chợ Quán, hoàn thành nhà thờ Chợ Quán, xây cất nhà nguyện và nhà thương cho tu viện Amantes de la Croix (Dòng Mến Thánh Giá)
        - 1898: trong coi Nhà thờ Chính tòa Sài gòn (Cathédrale de Saïgon)
        - 1899 – 1920: Giám mục của Giáo phận Tây Đàng Trong (L'évêque de Cochinchine Occidentale / Bishop of Western Cochin/Cochinchina)
        - 1904: Cùng với Đức Cha Bouchut xuất bản quyển sách Directoire commun aux Vicariats de Saïgon et de Pnompenh (Quản trị giáo phận Sài Gòn và Nam Vang)
        - 1911: Lập trường St. Paul de Chartres tại Biên Hòa
        - mất ngày 11-02-1920 tại Dijon, France.

Tên tuổi của Giám mục Lucien Mossard còn được biết đến qua lịch sử phát triển Công giáo tại miền Nam và nhiều địa danh vùng Sài Gòn, Chợ Lớn và Gia Định:

1/ Nhà thờ Chí Hòa và Nhà hưu dưỡng Chí Hòa
Thánh đường đầu tiên cũng là thánh đường hiện tại và Nhà Hưu dưỡng Linh mục Chí Hòa (149 Bành Văn Trân, Quận Tân Bình, Tp. HCM), được Đức cha Mossard xây vào năm 1890 và khánh thành ngày 7-10-1890 trên khu đất do ông Huyện Sỹ Lê Phát Đạt dâng tặng, khu đất này rộng tới 600ha.

2/ Tòa Giám mục Sài gòn
Đức cha Mossard đã xây dựng Tòa Giám mục Sài gòn hiện nay. Năm 1900, Giám mục Mossard khởi công xây cất Tòa Giám mục tại 180 Rue Richaud (nay là đường Nguyễn Đình Chiểu Quận 3 – đường Phan Đình Phùng cũ).

Lịch sử của Tòa Giám mục Sài Gòn bắt đầu từ năm 1790:

- Năm 1790, Nguyễn Ánh (trước khi thống nhứt đất nước và lên ngôi vua Gia Long năm 1802) cho cất một ngôi nhà bằng tre lợp tranh bên hữu ngạn rạch Thị Nghè, làm nơi trọ cho Giám mục Bá Đa Lộc (Pigneau de Behaine,1741 – 1799) để dạy học cho Hoàng tử Cảnh. Đến năm 1799, Nguyễn Ánh cho sửa lại bằng gỗ và lợp mái ngói để làm dinh Giám mục. Sau khi Giám mục Bá Đa Lộc từ trần ngôi nhà được làm nơi trọ cho linh mục thừa sai Liot từ 1799 đến 1811.

- Năm 1864, vua Tự Đức giao ngôi nhà này cho Giám mục đầu tiên giáo phận Tây Đàng Trong là Đức Cha Dominique Lefèbvre (1844 – 1864) để làm Toà Giám mục. Cũng vào năm 1864, có quyết định xây Thảo Cầm viên (Sở Thú), nên ngôi nhà này được dời về khu đất của các thừa sai (trên đường Alexandre de Rhodes).

- Năm 1897, khi đề cập đến ngôi nhà gỗ lợp ngói đó, ông Pétrus Trương Vĩnh Ký gọi là Dinh Tân Xá.

Khi Tòa Giám mục được xây cất xong vào năm 1911, Đức Cha Mossard cho dời ngôi nhà gỗ Dinh Tân Xá về phía sau trong khuôn viên của Tòa Giám mục mới và dùng làm Nhà Nguyện. Dinh Tân Xá được cho là ngôi nhà cổ nhứt ở Sài gòn.

3/ Tượng Giám mục Bá Đa Lộc và Hoàng tử Cảnh
Ngày 10/03/1901, Đức Cha Mossard khánh thành bức tượng Giám mục Bá Đa Lộc và Hoàng tử Cảnh tại vườn hoa trước nhà thờ chánh tòa Sài gòn (Cathédrale de Saïgon). Bức tuợng này là đề tài của nhiều tranh luận, vào năm 1945, tượng này bị phá bỏ và đến năm 1959 được thay thế bằng tượng Đức Mẹ Hòa Bình. Vì vậy từ đó, nhà thờ thường đuợc gọi là Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn.

4/ Nhà thờ Cha Tam
Nhà thờ được Cha người Hoa là Francisco Xavier Tam Assou (Đàm Á Tô, cho nên người ta hay gọi nhà thờ này là nhà thờ Cha Tam, địa chỉ: 25 Học Lạc Quận 5) khởi công xây dựng. Đức Cha Lucien Mossard cử hành Lễ Đặt viên đá đầu tiên vào ngày lễ Thánh Francisco Xavier 03-12-1900 và Lễ Cung hiến Thánh đường trọng thể vào ngày 10-01-1902.

5/ Trường Saint Michel Tân Định & La san Đức Minh
Năm 1902, trường thánh Saint Michel Tân Định (tiền thân của La San Đức Minh) được thành lập bởi Đức Cha Lucien Mossard, giám mục hiệu tòa Médée, đại diện Hội thừa sai địa phận Tây Đàng Trong và Sư huynh giám tỉnh miền Đông Dương Ivarch Louis.

6/ Đường Lucien Mossard & L'Institution Taberd
Sau khi Đức Cha qua đời (1920), Hội đồng thành phố Sài gòn (Le conseil municipal de Saïgon) đặt tên Lucien Mossard cho một con đường tại Sài gòn. Con đường Nguyễn Du thời nay dài khoảng 2 km từ đường Nguyễn Bĩnh Khiêm (tên không đổi trước và sau 1975 / đường Dr Angier thời thuộc địa) tới Cách Mạng Tháng Tám (Lê Văn Duyệt cũ/Verdun thời thuộc địa) là 2 con đường dưới thời Pháp thuộc gộp lại, đó là:

        - đường Lucien Mossard (đoạn từ Nguyễn Bĩnh Khiêm tới Đồng Khởi/Tự Do/Catinat), và

        - đường Taberd (đoạn từ Đồng Khởi/Tự Do/Catinat tới Cách Mạng Tháng Tám/Lê Văn Duyệt/Verdun).

Trong thời gian này, trường Taberd nằm trên đường Lucien Mossard (sau này là số 53 Nguyễn Du). Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên, vì linh mục Lucien Mossard từng là hiệu trưởng của l'Institution Taberd (1887 – 1890) và khởi công xây cất dãy nhà bên phải của trường Taberd (khu nhà giữa xưa nhứt được thành lập bởi linh mục Henri De Kerlan vào năm 1874). Vào tháng 11 năm 1889 có chín Sư huynh trường Công Giáo từ Marseille qua Sài gòn và năm sau (1890), trường Taberd được giao cho Dòng Lasan dưới sự lãnh đạo của Sư huynh Ivarch Louis Giám tỉnh miền Đông Dương thời đó (và sau đó dãy nhà bên trái được xây dựng vào năm 1895).

7/ Trường Marie Curie
Sau Đệ Nhị Thế Chiến, khi người Pháp trở lại Đông Dương, năm 1946 trường Trung học Marie Curie sau này, được đổi tên là Centre Secondaire Lucien Mossard (Trung tâm Trung học Lucien Mossard). Từ tháng giêng 1948, trường được chính thức gọi là Lycée Marie Curie.

Đàng sau mỗi cái tên là một tiểu sử và những giai thoại, tên trường Mossard liên hệ đến một giai đoạn lịch sử của thành phố Sài Gòn năm xưa và sự phát triển của Công giáo tại miền Nam.


Lý Hữu Phước
tháng bảy 2012


Tài liệu tham khảo:

1. Missions Étrangères De Paris Archives – Lucien Emile Mossard
2. Nhà thờ Giáo Xứ Chí Hòa
3. Dinh Tân Xá & Tòa Giám mục Sài gòn
4. An Empire Divided: Religion, Republicanism, and the Making of the French Colonialisation 1880 -1914, By James Patrick Daughton
5. Tiểu sử Cha Tam
6. Trường Lasan Đức Minh
7. Lịch sử trường Taberd
8. Marie Curie de Saigon
 


Tìm Lại Vết Xưa

(trích TIẾN 73)

La-San Mossard ngày nay xấp xỉ 80 tuổi rồi, vậy mà ít ai biết rõ lai lịch của ngôi trường cổ kính này.

"Tiến" xin mạn phép được cùng anh em nhà thử tìm lại vết xưa để biết và yêu mái trường này hơn.

ĐỊA ĐIỂM:

Nếu đi từ Xa lộ Saigon - Biên Hòa vào chợ Thủ Đức theo đường Hoàng Diệu, để ý phía tay mặt ta sẽ thấy nhà thờ họ Thủ Đức và đối diện với "Cô Nhi viện Quốc gia" một dẫy nhà đồ sộ nằm trên một khu đất rộng gần 6 mẫu tây, hơi cao hơn mặt lộ và có nhiều cây lớn, đó chính là La-San Mossard.

NGUỒN GỐC:

Năm 1894, Đức Cha J.M. Dépierre nhường cho dòng Sư huynh La San 1 khu đất tại Thủ Đức để lập nhà Tập. Chính nhà Tập này đã đào tạo các Sư huynh Việt Nam đầu tiên. Bên cạnh nhà Tập các Sư huynh hồi đó có mở 1 trường sơ học để dạy các em vùng lân cận.

Năm 1906, vì miền Nam là thuộc địa của Pháp, nên bị ảnh hưởng của luật khai trừ các dòng tu, Sư huynh Ivarch-Louis, Giám tỉnh hồi đó, phải bán Trường và nhà Tập cho ông Lê Phát An rồi mới ra mở trường ở Trung và ở Bắc.

Năm 1939, các Sư huynh được trở lại miền Nam và điều đình mua lại ngôi trường cũ. Ngày 16-10-39 Mossard mở cửa lại với 4 lớp gồm 23 học sinh.

Trải qua bao cuộc thăng trầm vì chiến tranh vì thời cuộc, bốn lần bị trưng dụng cho quân đội Anh, Nhật, Pháp, trường vẫn tiếp tục lớn lên.

Năm 1943, Trường nhận một số học sinh nội trú và đồng thời nhận nuôi dạy một số cô nhi của Hội Bảo vệ Nhi đồng Pháp.

THỜI KỲ PHÁT TRIỂN:

Kể từ năm 1946, số học sinh mỗi ngày mỗi tăng, đến năm 1952 trường sở trở nên chật hẹp. Sư huynh Hiệu Trưởng thời đó, cho thiết lập một đồ án đại qui mô.

Tháng 4 năm 1952, dẫy nhà 3 tầng đầu tiên (Tiểu học 2 ngày nay) được khởi công xây cất và vào niên khóa 1952-1953 trường đã thu nhận được 540 học sinh, trong đó có 270 nội trú.

Năm 1954, trường phải tiếp nhận Đệ tử viện La San Hải Phòng di cư vào mãi đến năm 1957, Đệ tử viện ra ở riêng tại dẫy nhà 3 tầng mới phía bên kia sân cây dầu.

Năm 1960, các Sư huynh cho tân trang ngôi nhà Tập cũ và nâng cao thêm 1 tầng (ngày nay là dẫy nhà tiểu học 1 và nhà ngủ các lớp 5).

Năm 1962, vì số học sinh gia tăng, nhà trường lại khởi công xây thêm 1 dẫy nhà 3 tầng phiá sân banh, hai năm sau mới hoàn thành (đó là dẫy nhà Trung học nhà ngũ 6-7 và khu nhà bếp).

Năm 1965, vị Hiệu trưởng kế tiếp cho dỡ dẫy nhà chơi cũ và thay thế vào đó bằng 1 ngôi nhà cao lớn đó là nhà Khánh tiết và nhà ngủ các lớp 3-4.

Năm 1972, dẫy nhà Trung học được sửa lại để làm thêm 3 lớp, 1 phòng thí nghiệm và nhà ngủ cho các lớp 8-9.

Ngoài những đại công tác trên, sân trường, tường rào cũng được tu bổ thường xuyên, Lasan Mossard mới có được bộ mặt ngày nay.

NHÌN VỀ TƯƠNG LAI:

Năm 1973, Trường có 22 lớp từ lớp 1 đến lớp 10, với hơn 600 nội trú, Lasan Mossard, quả là một Trung Tâm Giáo Dục lý tưởng.

Nhà cửa khang trang, nằm giữa một khu đất rộng rãi, sân chơi mát mẻ, với hồ tắm, sân banh, với vườn cây cao, cây dầu ngót trăm tuổi, trường có đầy đủ điều kiện thiên nhiên cho một ký túc xá.

Không quá xa Thủ đô, cạnh làng đại học, gần khu kỹ nghệ miền Đồng Nai, Lasan Mossard còn có rất nhiều triển vọng mở mang thêm trong tương lai để phục vụ hữu hiệu quê hương và dân tộc.



Hồi Ký Lasan
(trích từ Hồi Ký Lasan sau 1975 - Frère Valéry Nguyễn Văn An)

... Trường Lasan Mossard tọa lạc trên một sườn đồi, giáp ranh với nhà thờ họ đạo, gần chợ Thủ Đức, ngay trên dốc đường Hoàng Diệu. Diện tích khoảng gần 3 mẫu tây.

Khuôn viên nhà trường chiếm một ví trí vừa đẹp, vừa thơ mộng, vừa tiện lợi về mọi mặt:
- phía trước là mặt đường Hoàng Diệu, và đối diện là Cô Nhi Viện Thủ Đức,
- bên phải là nhà thờ họ đạo, và tiếp đến là chợ Thủ Đức,
- phía sau là khu vực Đình Làng,
- bên trái là căn cứ Thủy Quân Lục Chiến, tiếp đến là trường Notre Dame Des Missions.

Ba (3) toà nhà lớn xây dựng theo hình chữ H nhìn xuống một dãy sân bóng rổ tráng xi-măng, một vườn cây dầu cao ngút trông rất uy nghiêm nhưng thơ mộng, một hồ tắm 8mx25m do một con suối thiên nhiên cung cấp nước trong mát thơm mùi nước dừa êm dịu, và bên hông là sân bóng tròn xanh tươi trông rất mát mắt.

Bên kia vườn cây dầu là một toà nhà 3 tầng lầu nhìn xuống một dãy sân bóng rổ khác cũng tráng xi-măng, kế tiếp một vườn trồng cây ăn trái, hai hồ nhỏ nuôi cá, dưới ánh mắt dịu hiền của bức tượng Đức Maria Vô Nhiễm; phía sau là một dãy sân bóng chuyền bao quanh bởi vườn trồng chuối, và nhiều cây sao to lớn phủ bóng. Đó là Đệ-Tử-Viện La San Thủ Đức.

Trường La San Mossard chỉ thu nhận nam sinh từ lớp 1 đến lớp 10. Đa số là học sinh nội trú (khoảng 700 em) nên trường La San Mossard được coi là trường nội trú lớn nhất Đông Nam Á. Trong chương trình dự định, mỗi năm kế tiếp sẽ mở lớp 11 và lớp 12. Như thế, nếu không có biến cố 75, trường La San Mossard sẽ trở thành trường Trung-Tiểu-Học hoàn chỉnh.

Mặc dù Đệ-Tử-Viện (tổng số đệ tử lớp 8 và 9 trong niên khoá 74-75 khoảng 100 em) có chương trình tổ chức độc lập: ban hiệu trưởng và giảng huấn riêng, chương trình học và huấn luyện riêng, thời khoá biểu và sinh hoạt riêng, v.v., nhưng học bạ và phiếu điểm theo cùng một hệ thống với trường La San Mossard, nên trong niên khoá 74-75, tổng số học sinh toàn trường La San Mossard lên đến trên 1,300 em.

Nói về học sinh nội trú, chúng ta liên tưởng ngay đến những “con ông cháu cha”, những “công tử Bạc Liêu”, hay ít nhất là những con em gia đình giàu có. Điểm này đem lại cho trường La San Mossard hai nguồn dư luận trái nghịch nhau:
1. Dư luận thuận lợi đối với những người lắm tiền nhiều của hay có quyền bính trong xã hội : “Trường La San Mossard quả thật có uy tín trong việc đào tạo những mầm non cho đất nước, những rường cột vững chắc cho tương lai dân tộc”;
2. Dư luận bất lợi đối với những người thiếu tiền ít của hay thấp cổ bé miệng : “Muốn vào trường La San Mossard hả ? ‘tiên học phí, hậu học văn’!...”

Tôi không có ý kiến về hai nguồn dư luận này, vì mỗi người có một lý lẽ riêng để biện minh cho nhận định của mình. Tuy nhiên, công tâm mà nói, hệ thống giáo dục La San trong thế giới hơn 300 năm nay và tại Việt Nam trên 100 năm qua nói chung, áp dụng tại trường La San Mossard nói riêng, đã đem lại cho quê hương dân tộc những thành quả tưởng không ai phủ nhận được.



Dĩ  Vãng

Khách du lịch đi trên xa lộ Saigon - Biên Hòa, rẽ vào chợ Thủ Đức không khỏi ngạc nhiên khi thấy gần nhà thờ họ Thủ Đức, một dãy nhà ba tầng, nằm giữa một rừng cây xanh tươi. Ngoài cổng, một tấm bảng rất khiêm tốn mang hai chữ trường LA SAN MOSSARD, để khách du lịch đừng lầm với một dinh thự. Phía trong, ngoài những dãy nhà cũ đã được tu sửa lại, còn hai dãy nhà mới kiến trúc theo lối tân thời, tuy thế nhà trường đã được sự chăm sóc của các Sư Huynh La San gần hơn thế kỷ rồi.

Mục đích của người viết bài này là làm sao cho học sinh cũng như phụ huynh và các bạn hiểu được đôi chút lai lịch của trường La San này.

Chúng hãy đi ngược dòng thời gian...

Năm 1894, Đức Cha J. M. Dépierre, đại diện tổng tòa "Miền Tây Nam-Kỳ" đã nhường cho Dòng một mẫu tây đặt tại Thủ Đức để lập Tập-viện. Các Sư Huynh đầu tiên Việt-Nam đã xuất thân từ đấy mà ra, và ngày nay, một vài Sư Huynh "đầu bạc răng long" thỉnh thoảng còn nhắc tới thời oanh liệt xa xưa ! với một giọng run run đầy cảm xúc... Lần lần bên cạnh Tập-Viện, một ngôi nhà nho nhỏ, xinh xinh được xây để dạy dỗ cho các trẻ vùng lân cận. Ngày nay, chúng ta cũng vẫn còn thấy mấy cụ già hãnh diện là cựu học sinh của trường nhỏ bé đó.

Trường và Tập-viện đang thịnh, bỗng nhiên một tin kinh khủng đuợc loan ta, vì chiến trường Pháp sôi động với những sự lộn xộn liên tiếp xảy ra, tiếp theo là lệnh "khai trừ các Dòng tu chuyên việc giáo dục". Thế là năm 1906 các Sư Huynh đành ngậm ngùi ra đi để lại bao thương tiếc nơi đám học sinh.

Sư Huynh Ivarch-Louis giảm tỉnh hồi đó, liền vội vã bán ngôi trường cho ông Denis Lê-phát-An. Tất cả các Sư Huynh khăn gói tiến ra Bắc và Trung lập nghiệp (vì nơi này không phải là thuộc địa nên không bị ảnh hưởng của luật khai trừ các dòng tu).

Sau ba mươi năm vắng bóng, ngày 11.10.1939, các Sư Huynh đã trở về Thủ Đức khi được ông Denis ưng thuận nhường lại ngôi nhà Tập xưa cho dòng. Kể từ 16/10 năm đó, nhà trường đón nhận 23 môn sinh và chia thành bốn lớp (không phải 23 đi tu mà là học sinh của nhà trường). Hạt giống nhỏ bé ấy đã được nhiều bàn tay vun xới, săn sóc để ngày nay trở thành một cây xanh tốt, với cành là rườm rà, nơi trú ẩn cho bao "chim trời" nhỏ bé...

Trước quá nhiều nhu cầu, năm 1952, Sư Huynh Cyrille de Jésus (giám đốc nhà trường từ năm 1944) thấy cần phải lập một đồ án đại qui mô. Tháng 4 năm đó, Sư huynh khởi công xây đợt đầu, và đầu niên học 1952-1953 một ngôi nhà ba lầu mới mở của đón nhận thêm các học sinh. Nhà vừa xong, Sư Huynh được lệnh sang lãnh đạo trường Miche ở Nam-Vang, và được Sư Huynh Bernard-Calixte đến thay thế. Lúc đó nhà trường có 540 học sinh với 270 lưu trú.

Ngày 23 tháng 5 1953, đợt hai của dự án được khởi công xây dựng...

Năm 1954, năm của Điện biên phủ, năm của Hiệp định Genève. Tháng 7, hơn một triệu đồng bào bỏ nhà của đi tìm tự do, Trường Mossard trong hơn một tháng trời đã là trung tâm định cư cho Tiểu chủng viện Phát-Diệm. Sau đó là các Đệ tử La San ở Hải-Phòng. Lúc đầu tình thế thật hoang mang, dần dần cũng ổn định : đời sống của trường trở lại bình thường. Ngôi nhà mới vừa cất xong đã đầy học sinh.
 
Nhà trường vẫn tiếp tục mở mang, năm 1960, ngôi nhà Tập xưa được sửa đổi mới lại và nâng cao thêm một tầng. Hai năm sau, cảnh chật chội lại tái diễn… Sư huynh Bernard Calixte liền vay tiền xây thêm một dãy nhà mới nằm về hướng Tây Bắc, đằng sau ngôi nhà cũ năm 1962, tháng 4 và hoàn thành 2 năm sau. Sư huynh Bernard cũng như Sư huynh Cyrille, thật đã có công rất lớn với trường Mossard. Chính nhờ hai Sư Huynh mà nhà trường có bộ mặt ngày nay

Ngoài sự bành trướng của trường, ta cũng phải kể đến hai công cuộc giáo dục đã phát sinh hoặc chịu ảnh hưởng trực tiếp, hoặc gián tiếp, đó là Đệ Tử Viện La San và trường La San Hố Nai.

Đệ Tử Viện La San sau ba năm ngụ ở thượng tầng ngôi nhà Tập cũ đã tách rời ra ở riêng tại một ngôi nhà ba tầng đẹp đẽ hoàn thành năm 1957.

Năm 1961 để đáp ứng nhu cầu của những người di cư, nhà trường đã chọn Hố-Nai, cách Thủ Đức 25km về phía Bắc, để mở trường La San Hố Nai.

Hiện nay, trường Mossard qui tụ được hơn 1030 học sinh chia làm 19 lớp với 654 nội trú. Nhà trường đang trở thành một trung tâm giáo dục quan trọng, đặc biệt nhiều về đời sống ký túc xá.

Nhà cửa cao ráo, nằm giữa một khu vực rộng rãi với những sân chơi, hồ tắm, vườn nghỉ mát với những cây sào, cây dầu ngót trăm tuổi, nhà trường còn có rất nhiều triển vọng mở mang thêm để đáp ứng cho nền giáo dục hiện tại và tương lai.

mạc cùng đường (3e)

(trích TIẾN Hè 70)



Đ
ại Hội Thể Thao

phóng sự của PHẠM HÀ

(trích trong "THAO TRUỜNG" số 304, ngày 16.04.70)

Nếu bạn có đến Thủ đức từ xa lộ, xuôi theo đường tráng nhựa về phía bên trái, trước khi đến chợ, bạn sẽ nhìn thấy phía bên mặt đường, trên một dốc cao, cách cho khoảng chừng 200m, một kiến trúc khá cổ kính và trang nghiêm, một ngôi nhà thờ và các dãy nhà không tân kỳ lắm nhưng chắc chắn với màu sắc vàng nhạt viền trắng nằm xen kẻ dưới những hàng cây dầu râm mát : Đó là trường Mossard, một trường trung học đã từ lâu nổi tiếng trên toàn quốc về chương trình giáo dục và kỹ luật trang nghiêm. Trước khi vào sân trường, bạn sẽ đi qua con đường dốc lát đá, dọc theo đường đi đều có trồng hoa, dù ở mùa nắng gắt, bạn cũng có thể nhận ra một sự chăm sóc thường xuyên để cho cây là được thắm tươi. Đi qua khỏi đường này bạn sẽ đến cổng chính của trường trước khi vượt qua văn phòng và phòng khách. Nếu bạn đến trường vào giờ chơi bạn sẽ nghe một âm thanh khá đặc biệt : tiếng nô đùa và reo hò của học sinh trong sân chơi. Nếu bạn đến vào giờ học bạn sẽ thấy lòng mình lâng lâng trước cảnh đẹp thiên nhiên và không khí trang nghiêm của trường. Các lớp học gồm những phòng cao ráo, thoáng khí, sạch mát, gồm các dãy trên lầu và dưới nhà. Học sinh đều mặc đồng phục chemise trắng, quần xanh hay đen và giày hoặc sandale. Ngoài ra trường còn có nhà nguyện, phòng ăn, phòng nghe nhạc, phòng giải lao, và phòng ngủ cho học sinh. Trường được xây cất trên một mô đất cao rộng và mát. Đặc biệt nhất trong mùa mưa các em có thể giải trí và nô đùa được trong một sân chơi rộng lớn có mái lợp.

CƠ SỞ THẾ THAO TRƯỜNG LA SAN MOSSARD:

Trường được đặt dưới quyền điều khiển, chăm sóc và dạy dỗ của các Sư Huynh. Trên là tất cả những điều tổng quát, cái không khí đầu tiên khi bạn đến trường này. Vì quá trình hoạt động và sinh hoạt của trường, hy vọng ở một lần khá nếu có dịp chúng tôi sẽ viết đầy đủ hơn.

Với quan niệm Thể dục là một phần chính yếu của giáo dục để đáp ứng với nhu cầu học sinh vẫn ngày một tăng gia, Trường đã xây cất xong 3 sân bóng rổ với nền đúc ciment hẳn hoi, 2 sân bóng chuyền, bốn bàn bóng bàn, một sân bóng tròn trồng cỏ, một hồ bơi và một sân chơi kiến trúc tân kỳ để dự phòng trong mùa mưa. Việc kiến trúc đã được nghiên cứu kỹ nhằm phù hợp với vẻ mỹ quan chung của cao ốc. Các cơ sở Thể thao đã được chú trọng đặc biệt về kích thước cũng như phẩm chất. Ba sân bóng rổ kiến trúc lẫn nhau, hướng bên phải thoai thoải từ thấp lên cao là một khán đài uy nghi được xây cất tựa vào bên phải của nhà thờ. Ở đầu các sân bóng rổ hơi chếch về bên phải là kỳ đài : tại đây mỗi sáng học sinh toàn trường nghiêm trang dưới quốc kỳ luôn luôn tươi thắm.

Khác với thông lệ khi đến một trường điều đầu tiên bạn nhìn thấy là cổng to và tên trường đậm nét, khi đến cổng trường Mossard bạn chỉ nhận diện qua một tấm bảng nhỏ màu xanh lơ chữ trắng "Trường La San Mossard" khiêm nhường nằm trên chiếc cột lớn bên phải của cổng trường.

Được mời đến dự khán và giúp các sinh hoạt thể thao cho Trường, ngay khi đến cổng Trường một không khí đặc biệt đã hiện ra trước mặt chúng tôi khi qua khỏi con đường lát đá. Hầu hết học sinh đều tươm tất trong đồng phục quần dài đen, áo trắng, đặc biệt hôm nay các em học sinh, từ đệ tứ (troisième) cho đến lớp năm đều thắt cà vạt.

KHUNG CẢNH BUỔI LỄ VÀ THÀNH PHẦN THAM DỰ:

Chung quanh trường, rải rác trên các bức tường cao, những biểu ngữ căng thẳng với nhau với những dòng chữ đầy màu sắc. Điểm đặc biệt khi vào tới sân trường chúng ta mới thấy cái không khí tưng bừng, trang nghiêm của ngày lễ, bên ngoài công trường không khí vẫn như ngày thường.

Khi vào đến địa điểm chính của sân trường, khách sẽ được gởi tận tay một chương trình của ngày lễ "7.4.70 lễ Thánh Gioan La San". Chương trình buổi lễ gồm có 3 đề mục chính : - lễ Misa do các cha giám đốc và tuyên úy các trường đồng tế - Giải giao hữu Thể thao giữa các trường công giáo Thủ đức - Phần Triển Lãm của trường Mossard và các trường công giáo bạn.

Địa điểm hành lễ được đặt tại sân cây dầu trường Mossard : một địa điểm hùng võ với các cây dầu thẳng tấp lên nền trời xanh, các tàng cây giúp cho bên dưới có một bóng râm mát lý tưởng giúp cho buổi lễ thêm phần trang nghiêm. Những trường sau đây đã cùng họp mặt và dự lễ :

– Trường Nữ Notre Dame des Missions

– Trường Đức Minh – Dòng Chúa Cứu Thế

– Đệ Tử viện La San – Trường La San Mossard – Don Bosco – Đồng Công

– Họ Thủ đức – Cô Nhi Viện Gò vấp.

CÁC GIẢ THỂ THAO TRONG NGÀY LỄ:

Sau phần thánh lễ bế mạc lúc 0g45 chương trình giao hữu thể thao đã được long trọng khai mạc bằng một bài thể dục đồng diễn của các em học sinh tiểu học trình diện với đồng phục quần cụt xanh và áo thung trắng. Điểm đặc biệt là các em đã vừa cố gắng thực hành cử động vừa đồng ca bản khỏe vì nước.

Tiếp theo là phần giao hữu thể thao giữa các trường công giáo tại Thủ đức gồm có các bộ môn : Bóng rổ, bóng tròn và bóng chuyền. Chương trình thể thao giao hữu khá sôi nổi trước sự cổ động của trên hai ngàn học sinh. Chương trình tranh giải đã được ấn định như sau :

– Bóng rổ : Đệ tử viện Lasan đ/v Mossard.

– Bóng tròn : Dòng Chúa Cứu Thế đ/v Mossard.

– Bóng chuyền : Đấu tam giác giữa ba đội : Đức Minh, Dòng Chúa Cứu Thế và Mossard.

Nhìn chung người ta thấy rằng trường đã thành công trong việc tổ chức các giải thể thao trong ngày đại lễ của trường : Đã đem lại cho tất cả học sinh những vui thú hồn nhiên mà sau những giờ học tập của em cần phải có.

Để kết luận, chúng tôi nghĩ rằng dĩ nhiên trường đã có sẵn một mục đích cao đẹp mà câu biểu ngữ đầy màu sắc trong ngày lễ đã nói lên rồi. Tuy nhiên câu triết lý của Tagore đã được trường chú ý tô đậm nét trong chương trình mà trước khi khách rời khởi cổng trường khi đọc lại, khách vẫn còn lưu lại lòng mình một suy tư tốt đẹp :

"Tôi ngủ và tôi đã mơ thấy rằng cuộc sống chỉ là VUI THÚ, tôi thức dậy và tôi nhận thấy rằng cuộc sống chỉ là PHỤC VỤ. Tôi đã phục vụ và thấy rằng phục vụ chính là VUI THÚ vậy".

Phạm Hà

(trích Tiến Hè 70)



Quốc Gia Mossard


A. Địa lý  hình thể:

      Nước Mossard nằm trên một vùng đất hình chữ nhật, Đông giáp trại Thuỷ Quân Lục Chiến, Tây giáp nhà thờ họ Thủ Đức Nam giáp dòng sông Hoàng Diệu, Bắc giáp Cô Nhi Viện Gò Vấp. Nước Mossard rộng khoảng .... 108 mm.

B. Địa lý nhân văn:

      1. Lịch sử, nguồn gốc: Mossard được thành lập suốt từ 3/4 thế kỷ nay, từ năm 1896-1971 do bàn tay của các tướng lãnh áo đen thuộc dòng tộc Lasan.

      2. Dân số, mật độ, chủng tộc: Năm 1971 dân số Mossard có khoảng 1,300 người, một dân số thấp so với các quốc gia khác. Mật độ trung bình là 2 người/m2

          Dân Mossard hầu hết là người Việt Nam chiếm tỷ số đến 99% số còn lại gồm nhiều giống dân Tầu, Ấn, Pháp, Mỹ, và Cao Miên.

      3. Sự biến thiên dân số: Dân Mossard tăng nhanh vào đầu tháng tám mỗi năm. Những dân nước khác muốn gia nhập quốc tịch Mossard phải qua một cuộc khảo sát về kiến thức
          rất phức tạp và gay go. Đặc điểm là chỉ được phép gia nhập trong mùa tháng 8 sau mùa này rất ít ai được "chính phủ" Mossard cho phép ra nhập quốc tịch.

          "Gia nhập quốc tịch Mossard rất khó nhưng muốn đổi quốc tịch thì rất dễ."  Đó là một trong những câu mà "tổng thống" Mossard thường nói.

      4. Tôn giáo, chính thể:
 
           4.1 Tôn giáo: Nước Mosard có nhiều tín ngưỡng và có nhiều  tôn giáo khác nhau, Thiên Chúa giáo, Phật  giáo, Tin lành giáo, Cao đài giáo, và cả Đạo Dừa và Đạo Bà Hai.
                               Tuy có nhiều tôn giáo khác nhau nhưng nước Mossard không có nạn kỳ thị tôn giáo xẩy ra.

            4.2 Chính thể: Nước Mossard theo chính thể quân chủ lập hiến và hiện thời được thống trị dưới quyền của:

                  - 1 vị "tổng thống"
                  - 1 vị "phó tổng thống"
                  - 15 vị "tướng lãnh" mặc áo đen cùng với một thành phần các tổng trưởng chỉ huy với đầy đủ lương tâm, chức vụ. Điểm đáng chú ý nhất trong chính thể Mossard đó là
                     bản hiến pháp rất hay và đã được nhiều nước khen ngợi mà hầu hết dân Mossard đều cố gắng tuân theo.

                   Ngoài ra viện "quốc hội"  cũng đã được thành lập sau cuộc bầu cử tháng 8 gồm các thành phần: 1 chủ tịch, 1 phó chủ tịch, với thành phần nội các gồm có trưởng khối
                   xã hội, văn hóa, văn nghệ, và thể thao.

       5. Hoạt động:

           Hoạt động chính yếu của Mossard trong năm 1971 là: mở mang kiến thức về nhiều khía cạnh, ngoài ra còn những phong trào xã hội, văn hóa, thể thao, cũng rất phong phú
           và hào hứng. Đặc biệt các lớp chuyên nghiệp cũng được mở ra rất nhiều, nào là:

                - Lớp thể vận
                - Lớp thể dục
                - Lớp bóng bàn, bóng rổ, bóng tròn, luôn được các nhà thể dục, thể thao chuyên nghiệp hướng dẫn mỗi ngày.
                - Lớp cưa, đục, đẽo cũng được bành trướng mạnh. Hiện đang sửa soạn một Expo 72 quốc tế nhân ngày lễ Phụ Huynh.

                                     Huỳnh Minh Tươi  Lớp 8-1
                                     TIẾN - Xuân 72