Blog‎ > ‎

Tha hương ngộ cố tri – 29 tháng sáu 2012

posted Jul 21, 2012, 4:12 PM by Hung Nguyen   [ updated Apr 21, 2013, 12:07 AM by Peter Ly ]
(Viết tặng Nguyễn Quốc Hưng)

Từ Paris tôi đi xe lửa TGV sang Bỉ (Belgique/Belgium) và Nguyễn Quốc Hưng từ Troisdorf (Cologne, Đức) lái xe qua và chúng tôi gặp nhau tại thành phố Liège (Bỉ). Gặp nhau mừng rỡ, Hưng khệ nệ bưng một két bia Đức (với ba loại bia khác nhau) từ trong xe để mừng tôi và một bó hoa cho vợ tôi. Đây là một cuộc hội ngộ hy hữu: lần cuối tôi đến Âu châu cách đây 22 năm (1990), và chỉ vài tuần trong tháng sáu 2012, Hưng mới tìm lại được bạn bè và chúng tôi gặp lại nhau sau 36 năm trời mất liên lạc.

Liège là một thành phố nho nhỏ thơ mộng với nhiều trường đại học. Đã một thời, Liège là thành phố đông sinh viên Việt nam thứ nhì chỉ sau Paris. Lý do là từ thập niên 60 và đến 1975, miền nam Việt Nam không có liên hệ ngoại giao với Pháp cho nên sinh viên ban Pháp văn phải đi du học bên Bỉ (1) và thường tụ lại ở Liège thay vì Bruxelles (Brussels, vì là thủ đô Bỉ nên có giá sinh hoạt cao). Đây là lần thứ hai tôi đến Liège, mỗi lần thành phố này nhắc tôi về hình ảnh của thập niên 60 với những mối tình sinh viên lãng mạn trên đất người:

... Mùa thu nơi đâu ?
Người em mắt nâu
Tóc vàng sợi nhỏ
Mong em chín đỏ trái sầu...
(Cung Trầm Tưởng)

Thành phố này vẫn êm đềm như thuở nào mặc dù thời gian trôi qua và nhiều cuộc đổi thay, tuy năm nay hơi bận rộn vì giải đua xe đạp Tour de France khởi đầu từ Liège vào cuối tuần (01/07/2012).

Hưng và tôi dạo chơi chung quanh chợ Liège trong cảnh cơn mưa mùa hè xứ Bỉ và từ đó lái xe sang Maastricht (Hoà Lan) du ngoạn. Tôi yêu thích những thành phố nhỏ ở Âu Châu và Maastricht nhỏ vừa dễ thương vừa environmentally-friendly với nhiều xe đạp. Những thành phố này lớn vừa đủ để có những tiện nghi vật chất nhưng vừa đủ nhỏ để tránh những sự phiền hà của cuộc sống đô thị xô bồ. Sau cuộc dạo chơi qua dòng sông Maas/Meuse, chúng tôi vào quán café nghỉ chân và ngắm người qua lại dưới cơn mưa rơi lất phất. Xế chiều, chúng tôi lên đường rời Maastricht, Hưng lái xe chở tôi đến Aachen (Đức) trên autobahn 4, xa lộ cao tốc mà hơn 70 mươi năm trước quân đội Đức Quốc Xã của Hitler dùng để xâm lăng Bỉ quốc, Hoà Lan và Lục Xâm Bảo (lower countries - Benelux: Belgium, Netherlands & Luxembourg). Sang tới Đức, chúng tôi đi thăm đại học Aachen, nơi nổi tiếng về nghành công nghệ xe automobile (mechanical engineering). Sau đó đi viếng nhà thờ Aachen, nơi yên nghỉ của Charlemagne (Charles the Great hay là Karl der Große tiếng Đức). Charlemagne sinh ra ở Liège và an táng tại Aachen, ông là vị vua tổ tiên của hai nước Pháp và Đức ngày nay. Truyền thuyết kể rằng năm 800 AD, Charlemagne trong lúc đang ngủ, Đức Giáo Hoàng Leo III đội vương miện phong tước cho Charlemagne làm hoàng đế La mã (Imperator Romanorum - Emperor of the Romans) và từ đó sinh ra tục lệ là tất cả các vua ở Âu Châu khi lên ngôi phải có sự chấp thuận của Đức Giáo Hoàng (2). Cái tính văn hóa của những địa danh bên Âu Châu - khác với Bắc Mỹ và Úc Châu - là chỉ đi trong vòng 100km trở lại ta có thể thấy nhiều di tích lịch sử và nhiều điển tích...

Chiều tối chúng tôi ăn dinner tại một nhà hàng Greek tại Aachen, tôi không nhớ rõ là lần cuối tôi đi ăn tối giữa hai thằng bạn mà có cuộc đối thoại dài như vầy... Hưng và tôi ngược dòng thời gian khoảng 36 năm trước của năm tháng đẹp nhứt đời người mặc dù trải qua bao biến cố trọng đại của lịch sử đất nước... Tôi nhắc lại với Hưng, người xưa cho rằng có bốn sự hạnh phúc nhứt trên đời mà xa xứ gặp bạn cũ là niềm hạnh phúc quí giá thứ hai:

Đại hạn phùng cam vũ
Tha hương ngộ cố tri
Động phòng hoa chúc dạ
Bảng hổ kiến danh đề (3)

(hạn lớn gặp mưa rào,
xa xứ gặp bạn cũ,
đêm tân hôn động phòng,
thấy tên mình thi đậu)

Hưng ơi, thời gian gặp mày quá ngắn, tiếc là không có dịp cùng nhau thanh toán hết két bia và bàn về bia của quê hương thứ hai của bạn (4). Nếu có say, chẳng qua là vì tình nghĩa vì người xưa có nói phải uống để thật say để trọn tình với người tri kỷ đối ẩm:

Say là say nghĩa say nhân,
Say thơ Lý Bạch say đàn Bá Nha.
(Ca dao)

Buổi tối chia tay giữa Hưng và tôi  hai gã đàn ông ở tuổi trung niên  chúng tôi ôm nhau từ giã, như hồi con nít ngày xưa cặp kè nhau trong những buổi tối dạo chơi trong sân trường nội trú Mossard trước giờ sắp hàng lên nhà ngủ. Ba mươi sáu năm là khoảng đường dài của đời người với bao cuộc đổi thay không lường, cũng may là còn có một cuộc hạnh ngộ kỳ thú này...

Mấy mươi năm qua có một ngày,
Đất khách người xưa mưa gió bay,
Ngược dòng tình bạn năm tháng cũ,
Chuyện đời chưa dứt, vội chia tay...
                            (LHP)


Lý Hữu Phước
tháng bảy 2012



Chú thích:

(1) Nước Bỉ có hai vùng chánh với ngôn ngữ và tập quán khác nhau: vùng Flanders (nói tiếng Hoà Lan Flemish/Flamand) và Wallonia (Wallons, nói tiếng Pháp). Tuy cùng nước, dân hai vùng ghét lẫn nhau vì ngôn ngữ bất đồng và sự phát triển kinh tế không đồng đều. Người dân Flanders cho là dân Wallonia làm biếng và cứ mỗi lần bầu cử các chính trị gia khích động cử tri bằng cách lại hăm he chia nước Bỉ (đã nhỏ) làm hai nước khác nhau.

Nếu bạn ở vùng Flamand hỏi đường đi bằng tiếng Pháp thì đa số là đi lạc (vì dân Flamand ghét dân Wallons nên chỉ đường bậy). Tôi có đi xe lửa từ Liège đến Bruges (tiếng Hòa Lan là Brugge, thành phố Bỉ nói tiếng Flemish, rất đẹp giống như Venice – Ý– với những kinh đào), tới vùng Flemish PA trên xe lửa không nói tiếng Pháp và ngược lại. Long live the united nation!
 
(2) Vua Henry VIII – Anh quốc – phá tiền lệ này bằng cách lập ra Anh quốc giáo (Anglican Church) năm 1538, tách rời ra khỏi Vatican, để được ly dị và cưới vợ mới.

(3) có bản chép: Kim bảng quải danh thì
Nguyễn Thượng Hiền (1865–1925) đặt vấn đề về tính tương đối trong bốn câu trên
- Hạn lớn bao lâu gọi là là đại hạn: ba tháng, ba năm ?
- Xa nhà gặp bạn cũ: nếu hai người bạn, người ở Đồng Tháp người ở Mỹ Tho – hai chỗ gần nhau – có gặp lại nhau cũng không là vấn đề
- Đối với kẻ ăn chơi  có nhiều vợ, động phòng hoa chúc là chuyện thường tình
- Ngày xưa có nhiều anh Khoá đến tuổi già mới đỗ đạt. Cho nên thấy tên mình thi đậu chưa chắc đã là hạnh phúc thật quí giá trên đời.

Cho nên ông sửa bốn câu trên để đạt thêm hiệu quả

Thất niên đại hạn phùng cam vũ
Thiên lý tha hương ngộ cố tri
Hòa thượng động phòng hoa chúc dạ
Thiếu niên kim bảng quải danh thì

Nguyễn Thượng Hiền và Albert Einstein (1879 – 1955) có cùng quan điểm trong thuyết tương đối (theory of relativity).

(4) trích lời phỏng vấn từ beer connoisseur Nguyễn Quốc Hưng về bia Đức

Question:  What brand name is a good German beer?
Answer: Câu hỏi về bier (beer) không dễ trả lời. Xin mượn một đoạn thư của một người Đức để trả lời vậy: "for Germans like me beer is more than a drink – it's a philosophy. Therefore there is no beer as a common. German beer always is a local special e.g. weissbier is bavarian, koelsch is a cologne special and altbier belongs to the Duesseldorf region. Further we have seasonal specials like maerzen and bockbier. So if you order a beer you' ll usualllly get a pils named after the City the brewing method comes from. That's the most drunken sort of beer in Germany".

Quả thật nếu bạn đi trên nước Đức từ bắc xuống nam bạn sẽ thưởng thức được rất nhiều loại bier khác nhau. Riêng ở thành phố Köln/Cologne, nơi tôi ngày xưa đi học và đã để quên con tim ở đó (không phải vì bier!), chỉ một thành phố này đã có 16 hãng sản xuất bier! mỗi hãng có một lối nấu riêng khác nhau, nên vị cũng khác nhau. Ngoài ra bier của "Đức quốc xã" uống rất tốt cho sức khỏe vì điều luật Reinheitsgebot của họ (German purity law). Có nghĩa là cấm không cho dùng chất gì khác ngoài wasser (water), gerste (lúa mạch), hopfen (hops) và hefe (yeast). Sự khác nhau về taste chỉ nằm ở phương pháp lên men khác nhau (nhanh, chậm, nóng, lạnh, cao, thấp...), chứ không do các chất hoá học bỏ thêm vào...

Beck đã là một loại bier được nhiều người biết tới và khá nổi tiếng của Đức, nhưng từ 2005 đã bị một hãng Tiệp Khắc mua và từ đó không còn theo Reinheitsgebot của Đức nữa nên không còn được dân Đức ưa chuộng.