Lời chia sẻ Huynh Trưởng - Giáng Sinh 2012

Mấy mươi năm qua có những mùa Giáng Sinh êm đẹp, tuyệt vọng, chia ly, hội ngộ và hạnh phúc… Những mùa Noël ở Mossard luôn luôn tuyệt đẹp với những bài Thánh ca và những giờ giáo lý khai tâm...

Mùa Giáng Sinh năm nay, chúng ta được xem lời “giáo lý” thời nay của người Thầy cũ. Thật ra đây là bài lời chia sẻ Huynh trưởng mùa Giáng Sinh 2012. Nội dung bài viết bây giờ không giống như bài học đơn sơ năm xưa vì hoàn cảnh đổi thay trong cuộc sống, với ảnh hưởng của một xã hội đầy căng thẳng. Tuy nhiên bài của vị Huynh trưởng ngày nay cùng có một suy tư tốt đẹp như những bài giáo lý hồi xưa về cách làm người mà tại mái trường Lasan Mossard chúng ta đã từng được hấp thụ.

Xin giới thiệu đến các bạn presentation slides và bài viết của Frère Fidèle trong bối cảnh thời nay, mà Frère đã soạn cho Trường Giáo Lý Việt Ngữ Giáo Phận Oakland, California.

Thân ái,

ban biên tập




TÌM HIỂU và TRỰC DIỆN NHỮNG KHỦNG HOẢNG TRONG CUỘC SỐNG
TGLVN Cộng Đoàn Thánh Phao lô 23-10-2011

Frère Fidèle Nguyễn Văn Linh


Tôi phải mất nhiều thời gian để quyết định đề tài sẽ trình bày trong buổi tu nghiệp hôm nay... Sau khi cân nhắc cẩn thận, suy nghĩ cuối cùng của tôi là cần chuẩn bị cho Thầy Cô (và quí phụ huynh) một tâm tính vững mạnh hầu đối phó với những thực tại của đời sống hằng ngày.

Vì tôi tin chắc rằng: Đời sống tâm linh của cha mẹ, của Thầy Cô có được ổn định thì công việc dạy dỗ, giáo dục con em mới thật sự có hiệu quả.


Qua kinh nghiệm, trong cuộc sống, nhiều lúc chúng ta cảm thấy mệt mỏi, chán ngán, muốn buông xuôi, vì không còn nhận thấy động co thúc đẩy nào để tiếp tục những sinh hoạt mà mình đã hăng say dấn thân trước đây nữa. Lúc bấy giờ, có khi ta tự hỏi:

"Tại sao tôi nên nông nỗi này?
Tôi miệt mài hy sinh cho ai? Để làm gì?"


Chính vì ý thức điều đó, nên hôm nay, thay vì hướng dẫn chuyên môn về khoa sư phạm cho các Thầy Cô, tôi muốn cùng các thầy cô, qúi Phụ Huynh, giáp mặt với hiện tượng vừa nói, và tìm cách đối phó để cuộc sống chúng ta trở nên dễ chấp nhận hơn, và từ đó, sẽ tạo nội lực cần thiết giúp chúng ta chu toàn trách nhiệm giáo dục có hiệu qủa hơn. Hoàn thành được việc này, những khó khăn khác từ từ sẽ tự động được giải quyết.


Cụ thể, hôm nay, chúng ta sẽ:

I. Tìm hiểu và trực diện những chuyển tiếp của cuộc sống. Am hiểu điều này sẽ đem lại sự bình an trong tâm hồn, yếu tố cần thiết để dấn thân trong mọi sinh hoạt.

II. Tìm hiểu và đối phó với sự căng thẳng trong đời sống, một trong những cản lực lớn trong việc hoàn thành tốt đẹp bổn phận hằng ngày.

Một trong những nguyên nhân của những khủng hoảng trong cuộc sống là con người không hiểu tường tận, không chuẩn bị đối phó với những khó khăn trong những giai đoạn chuyển tiếp của cuộc đời.

Cuộc sống con người gồm nhiều giai đoạn, tuần tự chuyển từ giai đoạn này sang giai đoạn khác. Và muốn sống đầy đủ và có ý nghĩa, con người cần hoàn thành tốt đẹp từng giai đoạn một.


Trước hết, chúng ta cần:

1) Trực diện những chuyển tiếp trong cuộc sống.
Cách đây 8 tháng, việc đầu tiên mà lực lượng cách mạng của Lybia nghĩ đến là thành lập "Hội đồng Quốc Gia chuyển tiếp".

Điều này quan trọng đối với họ vì lúc bấy giờ họ đang ở trong cuộc, thấy rõ những gì phải làm trong tương lai (khi xứ sở họ được ổn định), đi từ thể chế "độc tài" đến "nền dân chủ" thật sự. Biết bao thay đổi sẽ phải thực hiện.. Rồi phải thích nghi. Cần chuẩn bị tinh thần để đón nhận cái mới. Giữa cái đang có lúc bấy giờ (bất ổn) và cái sẽ được "ổn định" (sau cái chết của nhà độc tài), biết bao nhiêu khó khăn, biết bao nhiêu mất mát...

Trong đời sống hằng ngày cũng vậy, sau một thời gian sinh hoạt nghề nghiệp hoặc sinh hoạt tông đồ, dưới hình thức này hay hình thức khác, những câu hỏi tương tự sau đây có thể được đặt ra: "Tại sao, nhiều lúc tôi cảm thấy qúa mệt mỏi, chán ngán vậy?"

 

Ví dụ, giai đoạn "tuổi dậy thì" - chuẩn bị cho tuổi trưởng thành - rất quan trọng và có tính cách quyết định cho cả cuộc đời người. Vào tuổi này, các em thường luyến tiếc thời ấu thơ đã qua ,nhưng vẫn lo sợ khi nghĩ đến giai đoạn trưởng thành chưa đến. Tâm trạng "bất ổn" là đặc tính của tuổi này. Hướng giáo dục của cha mẹ và Thầy Cô là tạo nơi các em sự quân bình tâm lý và tự tin, trong một bầu không khí đầy yêu thương để dần dần chuyển con em từ tuổi trẻ thơ đến giai đoạn mới, chuẩn bị cho tuổi trưởng thành.


Vào giai đoạn chuyển tiếp của tuổi trung niên, (45-55) sẽ có những những cái bất thường, bất lợi, nếu con người không sáng suốt nhận định để vượt qua và thăng tiến.

Những nhà tâm lý trước đây thường ghép giai đoạn "trung niên" với ý tưởng "khủng hoảng". Ngày nay, tuổi trung niên chỉ được xem như là "bước thiết yếu chuyển đổi giai đoạn" mà thôi. Có khủng hoảng hay không là tùy nơi cách con người trực diện và đối phó với nó.

Đối với phụ nữ, sự thay đổi bắt đầu từ lúc tắt kinh nguyệt (menopause). Giới phụ nữ biết rõ điều này. Nam giới không cảm thấy rõ những thay đổi thể lý. Nhưng, quan trọng hơn, vào thời điểm này, họ đặt lại vấn đề "tiềm năng hoạt động" của họ, trước những mệt mỏi do cuộc sống hằng ngày mang lại.

Trong việc này, lắm lúc tự bản thân mỗi người không thể làm tốt hoàn toàn được. mà cần phải nhờ  đến một trợ lực khác nữa, (cha linh hướng, vợ, chồng, người bạn chí thân...) nhất là khi có khủng hoảng về niềm tin.


Còn đối với những người có tuổi, nói đến chuyển tiếp thường họ nghĩ đến giai đoạn cuối cuộc đời trước khi chuyển qua một cuộc sống khác. Ông Donald Winnecott, một nhà tâm lý nhân chủng học người Anh, khi nhắc đến giai đoạn này, ông thốt lên lời nguyện sau đây:

"Lạy Chúa xin cho con "vẫn còn sống" khi con chết".
 

Nghe có vẻ mâu thuẫn thật. Chết mà vẫn còn sống, nghĩa là sao?.

Trong những trang kế tiếp, tác giả giải thích rằng sống là luôn sáng tạo cho cuộc đời mình, thực hiện những đổi thay liên tục, dù ở tuổi thơ hay vào tuổi xế chiều. Hiểu như vậy, cuộc sống sẽ mang tính cách rất năng động, sáng tạo không ngừng. Khi con người sáng tạo trong cuộc sống của mình, con người có cảm giác là mình đang "sống" thật sự, dù có đang ở bên bờ cái chết

Sáng tạo đòi hỏi thay đổi cách nhìn và tổ chức cuộc sống sao cho phù hợp với hoàn cảnh cụ thể.

Nhìn đời, nhìn người mỗi ngày với cặp mắt mới mẻ hơn.

Phải hiểu rằng: Chuyển tiếp, thay đổi, là một định luật của cuộc sống.

Con người không thể thoát khỏi định luật này.

Thành ngữ "sống động" của dân tộc ta rất hay và hữu lý: Muốn sống, phải hoạt động, phải biến chuyển, phải cải tiến không ngừng.


2) - Những chuyển biến trong cuộc sống mang ý nghĩa nào?
Chúng ta đã trải qua biết bao nhiêu thích nghi, biết bao nhiêu thay đổi, biết bao nhiêu cố gắng sáng tạo để hoàn thành những giai đoạn chuyển tiếp của cuộc đời để đi đến những thành quả tốt đẹp ngày hôm nay... Chắc chắn đây không phải là cố gắng của một ngày... Cuộc đời là một hành trình. Con người đi qua đây chỉ có một lần, và không bao giờ trở lại. Hành trình này của chúng ta hôm nay sẽ được dùng như kinh nghiệm bản thân trong công việc giáo dục con em chúng ta.


Trong mọi trường hợp, cần thay đổi cách sống, cách nhìn, cách suy nghĩ, cách làm việc, cách đối xử...

Trong cuộc hành trình này, sự "căng thẳng" (stress) là một cản lực rất lớn trong việc hoàn thành những bổn phận hằng ngày. Không giải quyêt kịp thời, hiện tượng này sẽ dẫn đến "khủng hoảng".


II. Căng thẳng (stress) cản lực lớn trong việc hoàn thành những bổn phận hằng ngày.

Chúng ta đang sống trong một xã hội đầy căng thẳng.


Con người thời đại bị lôi cuốn bởi một nếp sống xô bồ, vội vã. Dù muốn dù không, con người không thể tự mình rút ra khỏi cơn cuồng phong này được.


Truớc hết,

1. Những căng thẳng từ những ước mơ không thành đạt:
Khi con người bị đe dọa trước vô vàn khó khăn trong cuộc sống liên quan đến tiền tài, tình yêu, danh vọng, khi những ước vọng ấp ủ bao ngày, nay bị tan tành theo mây khói, làm cho con người "vỡ mộng".

Tất cả những thứ đó đều mang lại sự căng thẳng cho con người.


Điều quan trọng không phải là có bị căng thẳng hay không, nhưng là thái độ đón nhận và ứng xử của ta như thế nào để nỗi đau đớn của hiện tượng này sinh ích lợi cho bản thân và cho người khác.


*2. Những căng thẳng từ trong gia đình và trong công việc
Những xung đột thường xảy ra trong gia đình (khác biệt tuổi tác, khác biệt văn hóa, đời sống hôn nhân thiếu hòa hợp, bất ổn về tài chánh, v..v..) đều dẫn đến sự căng thẳng.

 
Ngày nay, người ta quan tâm nhiều về sự cách biệt giữa các thế hệ (generation gap) trong sự khác biệt về thái độ (attitude). Trong gia đình Việt Nam có khi gồm cả 3 thế hệ cùng sống chung dưới một mái nhà, và từ đó, có thể tạo nên 3 cách suy nghĩ,3 cách ứng xử khác nhau. Sự khác biệt này có thể dẫn đến khủng hoảng nội tại nếu không lưu ý giải quyết.

(Một ví dụ cụ thể: việc đọc kinh tối trong gia đình.

Ông Bà muốn cả gia đình, cha mẹ, con cháu theo thói quen bên Việt Nam, mỗi tối là dành cho sinh hoạt này ít nhất 45 phút: lần hạt 50 kinh (sau khi đọc những kinh do các ông Cố Tây soạn vào thế kỷ 18 mà nay vẫn còn sử dụng).

Vì tinh thần tôn ty trật tự trong gia đình, mọi người phải răm rắp vâng theo. Riêng đám trẻ - vì không hiểu ý nghĩa những lời kinh ấy, không thấy lợi ích của buổi kinh tối gia đình dài lê thê, nên tìm cách tránh né: tới giờ kinh, đứa thì đi bathroom, đứa thì xuống bếp ăn snack, uống nước, đứa nọ trả lời điện thoại của bạn bè, hoặc lấy cớ homework nhiều, vào phòng khóa kín cửa...

Điều này khiến cho ông bà bực mình, và cơn giận này trước tiên được trút trên đầu cha mẹ các em, rồi đến các em.

Cuối cùng bầu không khí gia đình lẽ ra phải đầy yêu thuơng họp mặt để cùng nhau tôn vinh Chúa, thì bầu không khí ấy đã bị phá tan vì sự độc đoán của một số người lớn tuổi, tạo nên căng thẳng trong gia đình. Cần phải giải quyết.)


Đặc biệt, những khủng hoảng giữa cha mẹ và con cái có khi trở nên trầm trọng ở chỗ là không ai chịu nhường ai,cuối cùng hoặc cha mẹ phải "chào thua" mang mặc cảm đầu hàng, hoặc đứa trẻ không tìm được chỗ đứng trong gia đình, nên phải ra đi sống bên lề xã hội, với sự căng thẳng không được giải quyết.


Dale Carnegie, trong cuốn sách "Hạnh Phúc Hôn Nhân" khuyên vợ chồng khi cãi nhau, bất đồng ý kiến với nhau, nên giữ lề khôn ngoan, không nên cãi nhau trước mặt người khác, nhất là trước mặt con cái.

Cũng không nên làm bầu không khí giữa vợ chồng căng thẳng nặng nề hơn bằng cách bới móc chuyện cũ, những lỗi lầm của nhau trong quá khứ, chì chiết nhau, làm tổn thương đến hạnh phúc mà hai bên đã dày công xây dựng cho nhau.

Không những căng thẳng từ gia đình mà còn từ trong công việc nữa. Như đã nói, công việc thì nhiều, thời gian làm những công việc ấy thì ít: phải làm nhanh, làm nhiều, đến mức độ thân xác không chịu đựng được. Con người trở nên quá lo lắng, tinh thần bất an. Cũng có khi, các ông rời sở làm về gia đình lại phải đương đầu vói con cái ngỗ nghịch,cứng đầu, với bà vợ luôn lầu bầu bất mãn... Lắm lúc cảm thấy công việc làm không hứng thú nữa, bầu không khí gia đình nặng trĩu, thần kinh rất căng, rồi các ông đâm ra muốn sống tự cô lập, không tiếp xúc với một ai, ngay cả với những người thân trong gia đình.

Hoặc bà vợ ở nhà thui thủi lo việc nội trợ suốt ngày, chờ đến lúc chồng về mong có những giây phút được âu yếm, nhưng trái lại sự bực bội của ông chồng mang từ sở làm về lại trút trên đầu người vợ của mình.
 

Ngày nay, người ta nghe nói nhiều về bệnh "trầm cảm" (depression). Nó là con đẻ của sự căng thẳng không được khống chế. Trầm cảm không có miễn trừ với bất cứ ai, có thể gặp ở trẻ em, vị thành niên, người trưởng thành, và ngay cả người có tuổi.

Trầm cảm là một bệnh lý của nảo bộ do cảm giác buồn chán sâu sắc xuất phát từ những căng thẳng dài đẳng không được giải quyết (căng thẳng trong công việc, mộng không thành, hôn nhân gặp khủng hoảng, sự ra đi cuả một người thân, khó khăn về công ăn việc làm, hoặc có vấn đề về kinh tế gia đình, thất bại trong giao tế..)

Theo thống kê, người ta có thể ước lượng rằng thế hệ những người sinh trưởng tại Việt Nam và di tản định cư ở ngoại quốc bị trầm cảm có thể gấp đôi những người bản xứ.

Những người này đã chịu đựng nhiều biến cố khủng hoảng trong đời sống. Những khủng hoảng đó là chiến tranh Việt Nam, tù cải tạo,thuyền nhân vượt biển, nhiều khó khăn thích nghi với văn hoá nước ngoài, đời sống kinh tế không được tốt đẹp.

Trầm cảm có thể dẫn đến những hành động tiêu cực đối với gia đình đối với xã hội (giới nam: những cơn giận dữ đột ngột, giảm khả năng kiểm soát bản thân, hành vi chống xã hội, bạo hành trong gia đình, ly dị, tự sát...; giới nữ: buồn, âu sầu, hay khóc một mình, không thấy thích thú trong cuộc sống (kể cả chuyện tình dục), hay tủi thân, chán ngán, tuyệt vọng...). Nhiều bác sĩ y khoa cũng như bác sĩ tâm lý trị liệu đã có nhiều nghiên cứu về lãnh vực này. Hầu hết đều cho đây là kết quả của những cái nhìn khiếm diện, tiêu cực về cuộc sống, làm tổn thuơng đến đời sống tâm linh con người. Vì vậy, con người cần phải thoát vòng vây của nó để lập lại thế quân bình tâm lý.


II. Con người thời đại cần một "nếp sống thanh thản"
Điều quan trọng là biết nhìn đời một cách thực tế để tránh những thất vọng , những đối kháng, dẫn tới tình trạng căng thẳng, khủng hoảng. Thật là không thực tế khi ta nghĩ rằng mọi người đều có thể đồng ý với chúng ta, hoặc có cảm tình với chúng ta.

Cũng không thực tế khi nghĩ rằng trong công việc sẽ không có khó khăn, không có lợi dụng, không có xảo quyệt, luôn thành công trong mọi lãnh vực. Cũng không thực tế khi nghĩ rằng trong những liên quan xã hội mọi người đều ngay thẳng, vị tha, không thủ đoạn. Cũng không thực tế khi nghĩ rằng chỉ có một giải pháp duy nhất cho những vấn đề, và giải pháp đó phải là giải pháp của bản thân mình.


Con người không bị chi phối bởi những biến cố cho bằng bởi cách nhìn những biến cố ấy, và hơn nhau ở chỗ đó.


Nói tóm, trực diện và đối phó với những chuyển tiếp trong cuộc sống một cách bình thản, vui vẻ, lạc quan, là thái độ khôn ngoan và hữu hiệu nhất Nhưng không dễ đâu. Cần kiên nhẫn tự luyện.

Con người cần sự sáng suốt để nhận thức, lòng can đảm để trực diện, và sự cương quyết để đối phó, và cuối cùng "tất cả mọi việc rồi sẽ qua".

Để thay lời kết,

Tôi xin trích dẫn lời ông Warren Stevenson, một giáo dân người Ái Nhĩ Lan, thuộc phong trào Cursilô , cuối một ngày, cầu nguyện như sau: "Lạy Chúa, một ngày vừa mới đem lại cho con biết bao hồng ân của Ngài: những vui buồn, những bực bội trong cuộc sống. Ngài đã giúp con đón nhận tất cả với nụ cười trên môi, lòng yêu thương trong con tim, vì đây là HẠNH PHÚC mà Ngài ban cho con hôm nay."

Thân mến chúc các Thầy Cô (qúi phụ huynh) Niềm Vui và Hạnh Phúc đó mỗi ngày.


Berkeley, 23-10-2011
TGLVN - CĐ Thánh Phaolô.

 
(Discussion Notes)

 
TÌM HIỂU và TRỰC DIỆN NHỮNG “KHỦNG HOẢNG” TRONG CUỘC SỐNG
"Tại sao tôi nên nông nỗi này? Tôi miệt mài hy sinh cho ai? Để làm gì?"

I. Tìm hiểu và trực diện những chuyển tiếp của cuộc sống
1. Cuộc sống con người gồm nhiều giai đoạn, tuần tự chuyển từ giai đoạn này sang giai đoạn khác.
2. Muốn sống đầy đủ và có ý nghĩa, con người cần hoàn thành tốt đẹp từng giai đoạn một.
3. Giai đoạn "tuổi dậy thì": tâm trạng "bất ổn". Cần tạo nơi các em sự quân bình tâm lý.
4. Giai đọan "tuổi trung niên"; có thể có khủng hoảng tùy cách ứng xử.
5. Giai đoạn "cuối cuộc đời": "Lạy Chúa, xin cho con vẫn còn sống khi con chết"
6. Giá trị đời người: sống động - thay đổi cách nhìn và tổ chức cuộc sống
7. Chúng ta đã trải qua biết bao thay đổi để có được những thành qủa ngày hôm nay.

II. Trong cuộc hành trình này, "Căng thẳng" (stress) là một cản lực lớn. Cần lưu tâm.
1. Chúng ta đang sống trong một xã hội đầy căng thẳng. Khó tránh khỏi.
2. Căng thẳng từ những ước mơ không thành đạt.
3. Những căng thẳng từ trong gia đìnhtrong công việc.
4. Từ "căng thẳng" đến "trầm cảm"... con đường không xa!
5. Điều quan trọng không phải là có bị căng thẳng hay không, nhưng là thái độ đón nhận và ứng xử của con người. Khả năng "nhìn đời".
6. Nhìn đời một cách "thực tế". Con người không bị chi phối bởi những biến cố cho bằng cách nhìn những biến cố ấy. Và hơn nhau ở chỗ đó.
7. Cuộc sống con người là một hành trình đi từ giai đoạn này đến giai đoạn khác.

Thay lời kết:
  • Đón nhận cuộc sống dưới mọi khiá cạnh của nó:
  • "Với nụ cười trên môi, lòng yêu thương trong con tim, tất cả mọi việc rồi sẽ qua".
Thảo Luận:
1. Con em chúng ta có thể bị "stress" không? khi nào? Chúng ta (cha mẹ, thầy cô) có thể làm gì để giúp các em trong trường hợp đó?

(nếu còn giờ):
2. Bệnh "trầm cảm" nơi người lớn có thể tránh được không? Cách nào?

Frère Fidèle Linh Nguyen, LaSan
Tu Nghiệp các TC TGLVN CĐ Th. Phaolô
CN 23.10.2011


Tải Về