Chiếc Lá Thu Khô


Cách đây không lâu, tôi được nghe một bài ca vọng cổ Chiếc Lá Thu Khô từ một người đồng môn Mossard đàn anh Đào (Trần) Anh Dũng. Bài vọng cổ này có phần đặc biệt, khác với mấy bài ca khác, vì đây là tác phẩm “cây nhà lá vườn”. Theo lời anh kể: dịp Tết năm 2012, khi anh về Việt Nam để dự đám cưới của cô cháu, và nhân dịp này bài vọng cổ Chiếc Lá Thu Khô ra đời. Bài ca này là một cộng tác của bà con họ hàng: thơ của anh Dũng được một cô cháu gái (Bảo Lan) chuyển thành bài bốn câu vọng cổ và một cô cháu khác (Bảo Khanh) là thầy đờn dạy ở trường Kịch nghệ phụ trách đàn tranh và được trình bày bởi hai anh sinh viên (hai cháu này là học trò của Bảo Khanh: Thành Tây – trình bày, Trọng Trí – đàn guitar). Ngày 29 Tết, anh bao xe cho ban vọng cổ đến nhà ở Tây Ninh để trình diễn cho má và các cô của anh… Quí cụ già vốn mê vọng cổ nên rất lấy làm thích thú… 

Hồi xưa lúc còn đi học, thế hệ “Tây học” chúng tôi thường thích nghe tân nhạc, nhạc Mỹ/Anh, nhạc Pháp... và không ưa vọng cổ vì cho là nó không hợp thời trang và có vẻ… “nhà quê”. Và theo lời anh Dũng kể là hồi nhỏ anh cũng chê vọng cổ, hay chọc phá bạn Nguyễn Văn Nhờ (RIP – một cựu Mossarien promo 66 là con của bà Kim Chưởng, chủ đoàn hát cải lương nổi tiếng), nói bạn này (1) “cải lương”. Riêng tôi, sau này lớn lên và xa quê hương xứ sở lâu năm, tôi mới bắt đầu biết thưởng thức và cảm nhận được giá trị của mấy bài vọng cổ xa xưa… Nghe lại mấy câu vọng cổ, tưởng như đi ngược dòng thời gian để nhớ đến cội nguồn qua âm điệu quen thuộc của cổ nhạc và thi ca để mà nhớ lại cảnh cũ người xưa...

Bài cải lương vọng cổ này đối với tôi có giá trị văn hóa cao vì nó nói lên được phong cách của một gia đình miền Nam về việc chuẩn bị đón Tết, bà con thân thuộc bỏ công cùng nhau tự sáng tác một bài ca để cả đại gia đình quây quần thưởng lãm... Đó là toàn cảnh trở về nguồn và cảnh xum hợp đón Tết vui Xuân trong văn hóa của vùng Đồng Nai Cửu Long ngày trước. Thật là một bức tranh quê thanh bình, hoan lạc, tuyệt đẹp... 

Xin mời các bạn cùng thưởng thức bài Chiếc Lá Thu Khô (2)

Lý Hữu Phước 
tháng sáu 2013.


Chiếc Lá Thu Khô


oOo 
Chú thích:

(1)  Anh Dũng có kể một chuyện về anh Nhờ như sau: 
“Một hôm bạn kể cho tụi tui nghe về đời sống trong gánh hát và nói rằng đào kép ngủ với nhau tùm lum. Bạn Kim Hoàng Phú buột miệng nói, “Vậy má mầy cũng vậy à!?” Hồi còn nhỏ hể mình nghĩ gì thì nói nấy, đâu biết giữ lời, đâu có biết ông bà Kim Chưởng một vợ một chồng mấy chục năm. Vì câu nói này mà Nhờ và Phú có một “duel” để Nhờ rửa “hận”. Hồi đó, trước sân banh là một ngôi nhà xưa làm lớp 10è, 11è và phòng sport sau này các frère xây lên nhà lầu. Bọn tui canh gác hai bên để Nhờ và Phú đánh nhau sau ngôi nhà này. Phú nhường, để cho bạn đánh vài cú vào mặt và bụng thì frère surveillant xuất hiện, bọn tui la lên và hai bạn ngừng trận “duel”, bắt tay quên “hận”. Oh, le bon vieux temps! ” 


(2)  lời của bài Chiếc lá Thu khô (soạn giả: Bảo Lan, thơ: Đào Anh Dũng):
(Thơ) 
          Mẹ như ... chiếc lá thu khô ... 
          Rung rinh ... gió tuyết ... xác xơ... hao mòn ... 
          Sức tàn mẹ tựa đàn con 
          Keo sơn ... mẫu tử lá ... còn dính cây ... 

(Vọng cổ) 
1/ Mẹ ơi ... khi ra đi con mất hết... chỉ còn lời cha dặn, mãi ghi khắc trong tim lời hứa ... năm ... nào ... Dù ở nơi đâu ... con cũng không quên mái ấm gia đình ... không quên quê xưa có mẹ già tần tảo, suốt cuộc đời chưa một phút nghỉ ... ngơi ... Từ ngày mẹ rời quê Thanh điền về xã Hiệp ninh cùng với cha tình sâu nghĩa nặng ... mẹ đã giúp cha gồng gánh vác, lo cho đàn con đâu nề vất vả ... 

(Thơ)
          Mẹ người gồng gánh bán bưng 
          Mẹ tôi làm bún còng lưng thân gầy 
          Phụ cha cơm áo vơi đầy 
          Nuôi đàn con dại tháng ngày hàn ... vi ... 

(Vọng cổ) 
2/ Trong cơn giông bão đàn con rời tay mẹ, được thơ báo bình an mẹ như sống lại vui mừng ... Mừng cho con ... nguyện ước đã tròn ... Mẹ đã hai lần xuống tóc, cầu Phật trời che chở cho con ... Mẹ ơi ... lòng mẹ thật bao la, công ơn mẹ ví như trời biển... Ở nơi xa dù muôn ngàn vất vả, con gắng học thành tài cho vui dạ mẹ cha ... 

(Lý mỹ hưng) 
          Ngày con ... thành tài trong lễ ra trường ... 
          Là ơn của mẹ cha tháng ngày nuôi nấng con khờ ... 
          Buồn sao ... mà nay ... chẳng thấy bóng mẹ dáng cha ... 
          Nước mắt rưng rưng, mẹ ơi xót đau lòng con ... 
          Cách xa muôn trùng, ngày cha con đi mãi ... 
          Hiếu thân không tròn, xứ xa nát lòng con thơ 
          Nhớ thương mẹ già, quê hương bao năm xa cách 
          Mong đón mẹ hiền, cho gia đình ... vui ngày ... đoàn ... viên ... 

(Vọng cổ)
3/ Chiếc máy bay đưa mẹ đến với con sau những tháng năm dài thương nhớ ... nhìn dáng mẹ héo hon mà nước mắt ... tuôn ... trào .... 
Gia đình nay đã ... được sum vầy ... Con đưa mẹ thăm viếng đó đây, cùng trầu cau xứ Hawaii các con gởi đến ... Hawaii ... trầu cũng nồng cay ... như lòng con gởi mẹ say thâm tình ... Những tưởng mẹ thêm vui cùng con cháu ... nhưng mắt mẹ long lanh một thoáng u buồn ... 

(Lý con sáo) 
          Ôi quê hương ... 
          Tâm tư hai cảnh mỏi mòn tái tê ... 
          Lòng ... vẫn hướng về cố hương ... 
          Xa xôi cách trở muôn trùng 
          Nơi cha con yên nằm ... 
          Năm tháng dài mẹ càng thêm nhớ ... thương 
          Thôi con hãy để mẹ về quê ... 
          Sống đến ngày cùng cha con tái lai... 
          Thương biết bao người mẹ kính yêu ... 

(Vọng cổ)
4/ Gạt nước mắt cho an lòng mẹ, chia tay cháu con mẹ trở lại quê nhà ... 

          Khi xưa ... ở cõi niết bàn
          Thương con mẹ xuống làm người ... thế gian ... 
          Cầu xin mẹ sống ... bình an ... 
          Cho tình mẫu tử ấm đời chúng con ...