Mossarien hay là Mossardien? Tabérien hay là Taberdien?

Sau đây là những trao đi giữa các cựu học sinh trường Mossard bàn luận về tên gọi cho học sinh hai trường Mossard và Taberd... 

Trần Quang Tuyến: 
(09/10/2013) 
Xin các anh trong Ban Biên Tập cho biết ý kiến về việc dùng từ Mossarien (Pháp ngữ) thay vì phải dùng từ Mossardien, cũng như chữ Taberdien (Taberd, không phải Tabert!). vì lúc chúng tôi còn học ở trường này, các Sư Huynh dạy chúng tôi (hầu như đều đã qua đời cả) thường hay đùa gọi chúng tôi là Mossardiens (âm Việt = điêng!). Hay là sau này trường đã chuyển sang chương trình Việt nên không cần lưu ý vấn đề văn phạm của Pháp ngữ. Xin cám ơn. 

Ban biên tập:
(10/10/2013)
Chào anh Tuyến,

Thông thường học sinh trường Mossard và Taberd được gọi là Mossardien và Taberdien. Nhưng theo truyền thống, từ hồi xưa các Frères gọi là Mossarien và Tabérien (chắc là mấy frères hồi xưa sợ đọc là… điên). Tên gọi này đã có từ lâu.

Xin xem La Tabérienne - Lasan hành khúc để dẫn chứng:
http://taberd.org/tb/lasan_hanh_khuc.html

Điều này đã có tranh luận và được kiểm chứng tại hai trường Mossard và Taberd.

Thân ái,

Trần Quang Tuyến: 
(24/10/2013) 
Xin cám ơn các anh trong BBT lasanmossard.org đã cho tôi lời giải thích về việc sử dụng từ Mossardien/Mossarien(?) hoặc Taberdien/Taberien(?). lý do dùng chữ Mossarien/Taberien là vì đó là một “conventional name” đã được “ai đó” (?) chấp nhận từ lâu (?). Sau khi dọ hỏi một số niên trưởng của Mossard và Taberd, tôi xin phép trình bày như sau: 

1/ khi phát âm (đọc) thì ta nên prononcer là RIEN (vì chữ D là D “câm” = muet, đọc là “Điêng” nghe không hay lắm, mình lại là người Viêt Nam, dễ hiểu lầm.

2/ tuy nhiên khi viết xuống mình vẫn phải viết cho đầy đủ chữ cho đúng văn phạm, nghĩa là Mossardien(s) hoặc Taberdien(s), chứ không thể viết là Mossarien(s)...được vì mấy ông Tây, bà Đầm thứ thiệt khi đọc những chữ này sẽ không biết là cái gì đây và sẽ bị điên cái đầu. Xin các quý đàn anh Niên trưởng chỉ dạy cho nếu tôi sơ sót.

Thân kính,

Ngô Hồng Nhựt:
(30/10/2013) 
Còn nếu mà viết “Mossarien” là sai , hoặc viết “Tabérien” là cũng sai luôn, họ không rõ đó thôi. 

Ban biên tập: 
(01/11/2013) 
Chào các bạn, 

Xin trình bày: Tên gọi chính thức cả nói lẫn viết của học sinh trường Taberd là “Tabérien”. 

Xin dẫn chứng:

1/ Trong bài La Tabérienne của SH. Théophane Nguyễn Văn Kế (1912-2003) viết năm 1948:
http://taberd.org/tb/lasan_hanh_khuc.html 

“... Unissons nos cœurs et nos âmes,
Qu’un noble idéal nous enflamme, 
Vivons tous en fiers et vaillants chrétiens 
Chantons Taberd et tous les Tabériens” 

Đây là một bài ca lịch sử học trò La Salle và Taberd đều biết.

2/ Danh từ “Tabérien” được dùng nhiều lần trong luận án tiến sĩ (doctorate thesis) của frère Grégoire Nguyễn Văn Tân (cựu Sư huynh Giám tỉnh Việt nam):
http://www.lasan.org/lasan-readings/francais/gregoire-tan/chapitre-II-2.htm 

“... Ce qui a rendu les Frères de plus en plus confiants en eux-mêmes, c’est que les élèves actuels et anciens étaient fiers d’être tabériens et qu’ils ont bien réussi dans la vie...” 
“... l’initiative de faire appel à la contribution des anciens tabériens qu’il connaissait à l’étranger d’abord...” 
“... Pour commencer à communiquer ces nouvelles à d’autres tabériens, il a organisé au début de 2005, un premier repas amical qui a réunit ses amis tabériens venus de l’étranger...” 
“...” 


Đây là một công trình nghiên cứu có tính chất hàn lâm đáng tin cậy. 

Bbt đồng ý về việc dùng hai danh từ “Tabérien” và “Mossarien”.

thân mến,

Trần Quang Tuyến: 
(06/11/2013) 
... Nước Pháp đã có Viện Hàn Lâm ngôn ngữ từ lâu rồi, chữ nghĩa đã được định nghĩa rõ ràng, văn phạm rạch ròi, thế mà vẫn còn có người (không phải là người Pháp!) chế biến “đẻ” ra vô số “từ ngữ mới lạ” rồi bảo đó mới là Pháp Ngữ và có “lịch sử hàn lâm” mới tài, vài từ ngữ mới sáng chế trong luận án của một sinh viên Việt Nam được dẫn chứng như là “kim chỉ nam” cho chân lý lịch sử của ngôn ngữ Pháp quốc mới là lạ, nhưng khi tra tự điển Pháp “rặc” thì không thấy, hoặc có thấy thì được định nghĩa hoàn toàn khác hẳn. 

Tôi không biết các CHS trường Mossard có ai thắc mắc về ý nghĩa của tên bài hát “La Tabérienne” hay không? (làm gì mà không có người quả quyết nói đó là “nữ sinh trường Taberd”(?), bởi vậy nên sau 1975, khi Mossard có nữ sinh trường Notre dame des Missions dọn sang ở chung nên người ta bèn “đẻ” ra chữ Mossarienne là như vậy đó. Còn từ Mossarien là nhại (bắt chước/ăn theo?) theo từ Tabérien là cái chắc. Có ai hiểu được Tây thực dân gọi người nông dân Việt Nam bằng cái từ “le nha quê” hay không? và có ai dám quả quyết là cái từ này thuần túy Việt Nam (có lịch sử hàn lâm) hay không?

Thêm nữa, các CHS Mossard trong thập niên 1955-1965, có bao nhiêu người biết cái tên Việt Nam của các Sư Huynh các trường La Salle (ngoại trừ thân thuộc, và ngoại lệ là SH Bernard Bường, Giám Tỉnh), học trò lúc đó chỉ có biết SH Etienne, Jules, Vincent, Albert, Francois, Frederic, Jean Bosco, André, Julien, Agilbert, Jerome, Sebastien…(tôi không kể các SH người Pháp) mà thôi. Cá nhân tôi mãi gấn đây mới biết SH Fidèle là Nguyễn văn Linh, vì tôi không có học với ổng ngày nào cả. Cũng dễ hiểu là vì VN mình lúc sau này có khuynh hướng muốn Việt hóa nền Giáo dục quốc gia, vì đã được độc lập…nên các SH không muốn dùng tên các thánh ngoại quốc nữa, sợ bị xuyên tạc chăng? Thêm một ví dụ nữa là có ai tìm được định nghĩa của chữ LASAN trong dictionaire của Pháp không?

Tôi cũng hiểu được là bất cứ ngôn ngữ nào cũng vậy cần phải du nhập thêm những từ ngữ mới từ nước ngoài để đáp ứng nhu cầu trao đổi thông tin, và làm phong phú thêm cho ngôn ngữ nước mình, nhưng không thể bảo rằng đó là nguồn gốc đích thực chính xác của quốc gia đó được, nhất là những từ ngữ vay mượn này lại không đúng với văn phạm (grammaire) của họ chút nào hết. 

Vài hàng thăm các anh và chúc các anh luôn khỏe để nghiên cứu và suy gẫm cuộc đời. 

Thân ái,

Lý Hữu Phước:
(07/11/2013) 
Chào anh Luật, anh Nhựt, anh Tuyến và cả làng thân, 

Thấy các anh tranh luận về đề tài Mossardien/Mossarien & Taberdien/Tabérien, em xin góp ý cho vui chứ không có mục đích tranh luận ăn thua đủ, làm mất lòng các đồng môn đàn anh:

1/ Frère Grégoire Nguyễn Văn Tân không những là một người bảo vệ luận án PhD, ông còn là cựu Sư Huynh Giám Tỉnh Việt Nam (“xếp sòng” Dòng La Salle Viêtnam, và đã có thời dạy ở Mossard vào đầu thập niên 1970, lúc em học lớp 9, Frère dạy lớp 4 & 5). Nói về lịch sử, truyền thống và giai thoại tại hai trường Taberd và Mossard thì vị này biết nhiều hơn người thường (Việt lẫn Tây).

2/ Xin kéo thêm một niên trưởng Mossard vào cuộc tranh luận này: cuối bài “Mossard trong trái tim tôi” trong website của anh Đỗ Khoa Luật có viết: “Thương tặng các Mossarien của thập niên 50” 
http://thaithuyvy.wordpress.com/category/truy%e1%bb%87n/truy%e1%bb%87n-c%e1%bb%a7a-thai-th%e1%bb%a5y-vy/mossard-trong-trai-tim-toi/ 

Nhờ anh Luật lên tiếng cho vui… Mossarien đúng hay là Mossardien đúng? 

3/ Trong tự điển không có những chữ Mossardien/Mossarien & Taberdien/Tabérien. Đây là danh từ riêng… Nhưng về mặt văn phạm, cách dùng Mossardien & Taberdien đúng hơn. Tuy nhiên, có nhiều người dùng Mossarien & Tabérien hơn. Vào google, tìm: 
  • “tabérien” – có 13 kết quả và “taberdien” – có 6 kết quả 
  • “mossarien” – có 9 kết quả và “mossardien” – có 0 kết quả 
4/ Cách dùng danh từ Tabérien và Mossarien rất là truyền thống La San Việt Nam. Và chỉ có dân học trò chính hiệu trường Taberd và Mossard mới dùng, còn nếu có ông Tây bà Đầm bắt lỗi chẳng qua họ không biết nguồn gốc của danh từ tiếng Pháp thời thuộc địa ở Việt nam… Cũng như bây giờ người Mỹ họ dùng American English không giống với tiếng Anh thuần túy nhưng không phải là sai, ngôn ngữ chuyển biến theo thời gian và hoàn cảnh địa lý...

5/ Và lời giải thích trên diễn đàn mà ban biên tập đã đồng ý
http://www.lasanmossard.org/ykienbandocchinh 

Vài hàng lý sự cho vui, chúc các anh mạnh khoẻ để tranh luận tiếp... 

Thân mến,

Nguyễn Mạnh Hùng:
(08/11/2013) 
Cả làng thân, 

Xin đóng góp thêm ở điểm (4): ngôn ngữ nào cũng có nhiều hình dạng khác nhau tùy nơi sử dụng.

 Tiếng Anh ở Mỹ 
(American English)
 Tiếng Anh 
(English)
 favor favour
 organize organise
 program programme
 among amongst
 defense defence
 inquire enquire
 color colour
 burned burnt
 counterclockwise anticlockwise
 attorney barrister
 detour diversion
 drunk driving drink-driving
 freeway, expressway motorway
 gas, gasoline petrol
 truck, tractor lorry
 etc... etc...

Thân,

Nguyễn Quốc Hưng:
(10/11/2013) 
Cả làng thân, 

Để giúp vui cuối tuần: Cũng xin đóng góp thêm một chút ở điểm (4): ngôn ngữ có hình dạng khác nhau tùy nơi và tùy thời gian xử dụng (các ông tây bà đầm “thứ thiệt” nào có thắc mắc về vấn đề văn phạm thì xin kiếm ông “google” mà hỏi, vì tôi trích ở đó ra):

 Tiếng Việt Tiếng Tây
 cà phê café
 cao su caoutchouc
 thìa (hoặc cù dìa) cuillère
 bia bière
 ô tô  auto
 áo măng tô manteau
 bà sơ ma soeur
 tắc xi taxis
 cà lê clé
 xi nê cinéma
 xà lách salade
 (nước) sốt sauce
 (rượu) vang vin
 Lasan Mossard La Salle Mossard
 vân vân và vân vân... ...

Thân

Trần Quang Tuyến:
(08/11/2013) 
Thưa các Niên trưởng và các bạn CHS Mossard: 

Xin lỗi đã làm mất thời giờ của quý vị vì cái tính “lẩm cẩm lo xa” vớ vẩn của mấy “lão” gần đất xa trời này. 

Tôi thật sự tự hào và đã “sáng mắt, sáng lòng” mà nhìn thấy những thế hệ CHS Mossard thành công trong học vấn cũng như thăng tiến trong mọi lãnh vực trong xã hội Việt Nam ta cũng như tại hải ngoại. Vì thế nên tôi hết sức coi trong cái uy tín của ngôi trường Mẹ Mossard, bởi tôi đã sống và được giáo dục nội trú tại nơi đây trong suốt thời niên thiếu của tôi (từ 10 ème cho tới xong 3 ème).

Tôi hoàn toàn đồng ý với lời giải thích hợp tình, hợp lý của các anh Phước và Hùng trong nội dung emails ở trên. 

Và chúng ta đi đến một quan điểm “đồng thuận” như sau (mình sẽ không còn tranh luận Đúng/Sai về vấn đề này nữa!):

1/ chữ Tabérien(s) đã được dùng từ lâu, sau khi SH Gregoire NV Tân sử dụng nó trong luận án TS của mình, để ám chỉ những học sinh xuất thân từ trường Taberd. Và sau đó được nhiều người dùng nên đã trở nên “populaire”. Về mặt văn Phạm Pháp ngữ thì chữ Mossardien(s)/Taberdien(s) là đúng (Niên trưởng Nhựt & Phước). 

2/ chúng ta phải công nhận rằng trường Mossard kém “nổi tiếng” (less pupolar) hơn là trường Taberd. Do đó chúng ta không có bài hát “La Mossarienne”, vì sinh sau đẻ muộn, nhỏ hơn, ít học sinh hơn… lại ở ngoài Thủ Đô Sài Gòn.

3/ do đó tôi thấy không nên mời Niên trưởng ĐK Luật tham gia tranh luận trong việc này, Niên trưởng không sai trật gì cả (theo như ý kiến của anh Hùng nêu ra là việc sử dụng từ ngữ cũng lệ thuộc vào thời gian và không gian (thực tế) sử dụng nó nữa, nên không thể nói Đúng/Sai!).

Thân chúc quý vị “Khỏe để Phụng sự”,

Ngô Hồng Nhựt:
(08/11/2013) 
Per omnia secula seculorum ! ... 
pax vobiscum! 

Vũ Thanh Sơn: 
(08/11/2013) 
translated into English: 
Forever and ever! ... 
Peace be with you!