Piscine ở Mossard và mạch nước ngầm

Hoàng Anh Tuấn: 
Xin gởi kèm tấm ảnh piscine ở Mossard chụp vào tháng giêng 2007, lúc cùng các cựu học sinh Mossard sống ở vùng Thủ Đức vô thăm trường cũ: 

 
Hồ bơi (piscine) Mossard - tháng 1, 2007

Nguyễn Mạnh Hùng: 
Mà hình gì vậy, không thấy “piscine” gì hết ? 

Ngô Hồng Nhựt:
Bây giờ thì... là một bãi đất đã được san bằng ! Ngọn suối ngầm vẫn còn đó. Nhưng:

   “Càn Khôn dịch biến huyền vi !
    Tiêu dao ngày tháng tường tri lẽ trần...” 


Ngay trong khuôn viên của Nhà Thờ Họ Thủ Đức, sau cái hang đá của Đức Mẹ, và gần cái tam cấp đi qua trường Mossard cũng có một cái mạch nước nữa, “mạch nước lộ thiên!” nhưng “lỗ mội” của nó nhỏ hơn, nghĩa là mạch nước nhỏ hơn, chừng bằng ngón tay trỏ. Ngày trước thì dòng nước này cũng đã được dẫn ra phía trước đường Hoàng Diệu bằng một ống cống dẫn nước không rõ đường kính là bao nhiêu! chôn chìm dưới đất để cho khuôn viên của Nhà Thờ luôn được khô ráo. Ra tới ngoài đường (song song với đường Hoàng Diệu) là nguồn mạch nước này nhập chung với nguồn nước từ hồ tắm của nhà trường thoát ra... 

Xưa kia, mạch nước này của Hồ Tắm (cái “piscine”) của Trường Mossard được tìm ra là do một Frère (chắc là Frère có nói tên nhưng vì anh không biết Frère này cho nên không nhớ & cũng không biết tên) tìm được bằng Cảm xạ học (nghĩa là mình dùng quả lắc và tìm hướng có mạch nước đó ! và định vị được cái chỗ chính xác của nó). Điều này anh nhớ là anh đã được nghe Frère Albert hoặc là Frère Alain kể cho biết, chỉ một trong hai Frère này mà thôi chứ dứt khoát là không có Frère nào khác.

Bây giờ nếu cho anh tìm lại cũng dễ thôi ! “Tâm phải thật Tĩnh” thì mới xác định được nguồn & mạch nước. Nhưng mà điều này lại vấp phải vấn đề lối thoát cho nước. Ngày trước thì dòng nước chảy ra song song với con đường Hoàng Diệu nhập chung với nguồn nước từ sau Hang đá của Đức Mẹ (trong khuôn viên của Họ Nhà Thờ Thủ Đức), chảy ngang trước cổng ra vào của Nhà Thờ Họ Thủ Đức, và nó thoát vô đường cống chung của Thị trấn Thủ Đức trước khi đến cái ngã tư trước mặt Chợ Thủ Đức... Chưa băng qua đường để tới cây xăng Shell nhà của lão Trương Tấn Phát.

Dòng nước này chỉ có một chiều đi từ lối thoát ra của hồ tắm (nước luôn luôn có, vì do cái mạch nước của “piscine” và mạch nước nhỏ từ trong khuôn viên nhà thờ thoát ra).

Anh nhớ hồi đó mỗi chiều ngày thứ sáu, sau khi học trò tắm xong thì có một người nhảy xuống “piscine” bên phía nước sâu, rút cái nút (cork) bít lỗ để thay nước mới. Đường kính của cái nút đậy này khoảng 1 gang tay tức là vào khoảng 20 cm. Sau khi xã xong nước cũ đó (khoảng 2 hay 3 tiếng) thì ông ta nhảy xuống bịt lại. Đến chiều ngày thứ bảy, nếu mà mùa mưa thì hồ đầy, nếu mùa nắng thì hồ còn hơi lưng lưng, nghĩa là chưa đầy lắm phải đợi đến trưa hoặc chiều ngày Chúa Nhựt thì đầy hồ. Nước trong vắt ! Lý do là cho dù không xả nước, nhưng nước từ nguồn mạch (mội) nó luôn luôn thay nước mới cho hồ, và cho dù hồ có đầy thì nước... nó cũng tự động mà trào thoát ra ngoài theo đường cống dẫn nước...

Ngày nay, hồ đã bị lấp bít kín như thế; mạch nước do đó đã chuyển dịch và chuyển hướng đi sang hướng mới khác, có thể là sang trái sang phải hoặc ngầm lặn xuống sâu dưới đáy hồ; hoặc giả mạch bị nghẽn cách từ vách hồ 2, 3, 4, ...mét có khi nhiều hơn nữa không chừng ! và như thế cũng sẽ phải đổi hướng đi của nó cho dù chúng ta có đào lấy hết đất của hồ bơi lên (vì vết tích của “Piscine” vẫn còn đó mà !). 

Lỗ mội do đó sẽ không còn ở đúng vị trí cũ nữa; nhưng muốn đưa về vị trí cũ thì hơi tốn nhiều đó ! 

Ở 2 bên miệng cống của cái đường đi vô Nhà thờ Thủ Đức có một cái hố cũng hơi lớn mà cá nhỏ nó lội lung tung lang tang; còn cá lớn như cá trào cở 2 lóng tay, lươn... thì có lần vì anh đi vô trường sớm, thấy họ thả câu nên anh dừng lại coi, họ câu được cá và lươn đó!...; nhưng những con cá này nó ẩn trong cái miệng cống không hè! vì người đi ra và vô nhà thờ thường xuyên cho nên cá nó nhát... Anh không thấy họ bắt được cua đồng...

Ở cổng ra vô của trường Mossard cũng thế.

Còn cái hố nước từ cái “piscine” thoát ra nó rất lớn do mỗi tuần xả nước thay nước mới; cây cỏ mọc sum xuê tươi tốt, anh chỉ thấy nhưng không có xuống tận nơi để xem. Cây cối cũng khá lớn đó ! Có cây bằng cổ chưn, còn những cây bằng ngón chưn cái thì nhiều...

Bây giờ nói chi tiết về các lỗ mội.

Chắc là mấy cụ lão non không có xuống mà quan sát cho kỹ 2 cái “lỗ mội” ở hồ tắm đâu ! đúng không ? Và cũng như cái “lỗ mội lộ thiên” phía bên khuôn viên của Nhà Thờ Thủ Đức nằm cách hàng tường phân ranh của trường Mossard chừng 3 hay 4 mét; và nó cách con đường lát đá cũng chừng ấy khoảng cách, nằm về bên tay trái theo cái hướng từ nhà thờ, bước lên tam cấp để đi qua trường Mossard.

Mạch nước của “lỗ mội lộ thiên” này (bên Nhà Thờ) lỗ nhỏ bằng chừng ngón tay trỏ của người lớn; trong khi ở "piscine” thì lỗ lớn hơn ngón chân cái, nhưng nhỏ hơn cổ tay, nước phun mạnh vào mùa mưa và một cái lỗ nhỏ kế bên cách khoảng chừng 25 cm, nghĩa là hơn một gang tay của anh. Hai cái lỗ mội này nằm về phía bên cạn tức là nếu mà mình đi xuống hồ tắm thì nó ở bên tay trái. Sở dĩ lão huynh quan sát được là vì hồi đó mới vô học và chưa có biết lội, cho nên đâu có dám đi ra phía bên nước sâu hoặc ở giữa hồ mà tắm ở đâu !! Chỉ dám tắm ven ven bên cạn và để tập bơi từ từ, rồi từ đó mình quan sát cho nên mới thấy và mới nhớ, chứ lão huynh cũng chẳng có tài cán gì hơn ai để mà giờ đây ở đó mà nói dóc !

Bây giờ, đố Sơn và các cụ ở Thủ Đức, còn có một chỗ nào nữa trong Quận (nay là Quận thuộc nội thành rồi, chứ không còn là Huyện nữa đâu nhé) mà có “mạch nước lộ thiên”, thiên hạ trong xóm họ làm một cái giếng nổi, miệng giếng có đường kính = 1,20 mét, cao hơn mặt đất khoảng tới rún bằng ống cống bê tông, chung quanh miệng giếng cũng lát gạch và xi măng để cho dân đứng chung quanh mà dùng dây gàu để múc nước... và cũng để cho ban đêm có người đi ngang qua chỗ đó biết để mà tránh chứ nếu không mấy cha nội say xỉn thì té xuống chỉ có nước mà chết... Có đường nước thoát ra ruộng gần đó... Giếng nước đó tên gọi là “giếng Bà Thầy”... Cái giếng này may ra là chỉ có lão Hồ Văn Út (cậu của Denis), Denis Lợi, Dương Anh Tuấn, Hồ Văn Hiệp, thì may ra biết chứ còn những người khác thì không ! Bảo đảm !

Để khỏi mất thì giờ vô ích anh viết ra đây luôn cho !

Từ nhà ga Thủ Đức, băng qua đường rầy xe lửa là có con đường của xóm cho dân cư qua lại. Đi thẳng vào nữa chừng 300 mét đến ngã 3 thì quẹo trái theo con đường làng (chứ đừng đi thẳng) cũng độ 300 mét nữa thì quẹo phải lần nữa đi khoảng 100 mét thì sẽ tới cái giếng này, ráng đi thêm chút nữa thì sẽ đến bờ ruộng bìa làng, đường theo bờ đê để đến nhà của anh Trần văn Đức (Promo 1957). Sau 1975 thì anh Đức và Chị Mai vợ của anh Đức về ở trong đó, nhà có 3 mẫu ruộng, cạnh kế bên là những ruộng của Dì 3, cậu 4, cậu Út... của anh Đức. Còn căn nhà ở ngoài gần nhà thờ thì Dì 7 ở. Anh chị Đức chỉ ghé lại mỗi khi đi lễ ngày Chúa Nhựt hoặc các ngày lễ lớn mà thôi.

Sỡ dĩ lão huynh biết được chỗ này và biết được cái giếng này là vì năm 1982-1985 thường vô xóm đó trước là để thăm anh chị Đức và cũng để nhờ anh Đức mua hộ cho nếp than và nếp ròng đem về làm rượu thuốc. Nếp than là để cho đàn bà uống sau khi sinh (cho 2 cô con gái của lão sinh năm1983 và 1985).

Cái lý do mà anh nhớ nhiều là vì hồi đó những lúc bãi trường và tựu trường, anh vô trường sớm mà buổi trưa thì đâu có cơm ăn ở đâu, cho nên sau khi làm giường ngủ của mình và cất đồ đạt xong thì anh thả bộ đi ra chợ để ăn trưa đồng thời cũng mua một vài thứ cần thiết cho mình và trước đó thì cũng phải ghé tạt nhà cái thằng “Chủ Tịt” Hội Cựu Học Sinh trường Mossard (là Trương Tấn Phát) rủ nó đi ăn và đi chơi luôn một thể đến chiều mới vô lại trường...

Đấy ! kể chuyện đời xưa cho mà nghe. 

Đinh Hoài Ngọc: 
Cảm xạ học tiếng Tây là Radiesthésie. Thầy dòng Lasan Việt Nam có một ông rất giỏi về môn này, nhưng chắc không phải là người đã tìm ra mạch nước ở Mossard vì ông này là một ông Tây lai, sau khi đi quân dịch Tây ở Việt Nam thì trở về đi tu Frère (giống như Frère Romual), ông ta có dạy bọn promo62 ở Taberd lớp 5è hay 4è khoảng năm 1956-57 gì đó, lúc ấy đã có piscine Mossard lâu rồi... Tên ông Tây này nhớ mang máng là Frère Basilio...!!!

Vũ Thanh Sơn: 
Wow ! tin tức rất hay !
Đã bao nhiêu năm qua đi... Em không hiểu nước ở đâu chảy róc rách và trong suốt ở trước cổng Trường Mossard và cổng đi vào nhà thờ Thủ Đức. Đôi khi thấy có những đàn cá đá lia thia và lòng tong... 

Nguyễn Mạnh Hùng:
I can't remember the timeframe when I took this picture. Some time in 1974, perhaps.
 
piscine 1974

Hoàng Anh Tuấn: 
Hùng, If you took that photo in the mid 70s then I have no idea but it looked brand new without bougainvillea plants (bông giấy) like in the 50s.

Vũ Thanh Sơn: 
Những bậc thang ở hồ bơi và cổng hàng rào của một thời vàng son. Màu xám buồn não nề... Muốn quên đi những kỷ niệm này. Hy vọng họ sẽ trồng cây phượng vĩ. Hoa phượng sẽ thay vào nơi đó. Trồng hai cây cho đẹp đôi, có được không ? 

Ngô Hồng Nhựt:
Đừng có mơ mộng ! 

Hoàng Anh Tuấn: 
Trường Lasan Mossard đã mất gần 40 năm rồi ! Cứ vô tư mơ và ước... 

 



piscine 1970
 
piscine 1972
 
piscine 1973
 
piscine 1974

Vũ Thanh Sơn: 
Mấy ông anh lão hóa này không cho ước gì. Mất một tia nắng hồng ngày thứ sáu. Không có nắng bình minh và bầu trời xanh ! 

Chán người lão hóa !

Hoàng Anh Tuấn:
I forgot about the old school since 1975 until March 2013 School Reunion.

Vũ Thanh Sơn: 
Nếu có cơ hội sẽ yêu cầu trồng hai cây phượng. Nếu có hai cây phượng hay cây điệp trồng trên phần đất hồ piscine thì nhìn rất tình tứ của tuổi học trò. 

Em hiểu phương hướng của anh Nhựt chỉ đến chỗ đó: Nhà đèn Thủ Đức đi đến ga xe lửa. Em biết rất nhiều mạch nước ngầm ở Thủ Đức: khu Giếng Bông, khu trại Yết Kiêu TQLC. Anh có biết khu chùa Huệ Nghiêm, trường Trung học Thủ Đức, khu Làng Đại học là đồi cao. Còn phía hãng sửa Foremost, hãng giấy Nam Dương là chân đồi và đồng ruộng, cũng như trại Yết Kiêu, Trung tâm Cải huấn không ? 

Hoàng Anh Tuấn: 
Xin thêm một chi tiết nhỏ trong tấm ảnh “piscine” chụp tháng 1, 2007: Cây cột đèn bằng sắt sơn màu bạc gần cầu thang tam cấp dẫn xuống hồ tắm vẫn còn đó…

Lý Hữu Phước:
Nhìn lại hình piscine ngày nay, tôi ngậm ngùi luyến tiếc những năm tháng ở Mossard và cảm nhận được tâm tình của cụ Tú Xương tả về cảnh cũ người xưa khi con sông Vị Hoàng (tỉnh Nam Định) bị lấp: 

Sông kia rầy đã nên đồng, 
Bên làm nhà cửa, bên trồng ngô khoai, 
Đêm nghe tiếng ếch bên tai, 
Giật mình còn ngỡ tiếng ai gọi đò...
(Sông lấp Nam Định – Trần Tế Xương)


Cảm hứng, tôi xin họa vài câu:

Hồ bơi nay đã lấp bằng, 
Bên làm bãi đậu, chỗ mần sân chơi, 
Bao phen vật đổi sao dời, 
Trường xưa, người cũ..., một thời... xa xôi… 
(Piscine Mossard bị lấp – LHP)

tháng tư, 2013



Ý Kiến / Đề Nghị