Frère Généreux Võ Văn Nhơn


Frère Généreux Nguyên, fsc
John Võ Văn Nhơn


Sinh ngày:  June 23, 1943 tại Sóc Trăng - Việt Nam
Từ trần: February 26, 2009 lúc 3:50pm - Việt Nam



Được tin frère về với Chúa vào một buổi sáng, khi vừa vào tới văn phòng; đó là điện thư từ Bề Trên Lucien Quảng gởi, làm tôi xúc động một hồi lâu. Lý do dễ hiểu vì tôi có khá nhiều thời gian sống gần frère Généreux nhất là những năm tại xứ lạ quê người.

Trở về quá khứ cũng khá lâu, tôi được gặp và biết frère Généreux khi người nhận Sự vụ lệnh về Đà Lạt để hoàn tất Cử nhân Văn chương Việt Hán trong chương trình cập nhật văn hoá của nhà dòng. Thuở ấy, tôi đang bắt đầu sống năm thứ nhất tại Cộng đoàn La San LiangBian, Đà Lạt.

Frère Nhơn quê ở Sóc Trăng, thuộc một gia đình không Công giáo. Ba của frère đã từng giúp đỡ trường La San Sóc Trăng trong các công trình xây cất và frère cũng là cựu học sinh trường này (theo lời frère kể cho tôi). Còn lý do frère được nhận lãnh Bí Tích Thánh Tẩy và gia nhập dòng La San thì tôi không nhớ rõ. Khi gia nhập dòng, frère không có sống tại Sơ Tập Viện hay Chuẩn Viện (Petit Novitiat hay Grand Juvénat) mà vào thẳng Tập viện, mặc áo dòng, sống tại Kinh Viện Đà Lạt rồi bắt đầu thiên chức giáo dục La San.

Nếu tôi không lầm, cộng đoàn đầu tiên của frère là La San Buôn Ma Thuột. Tại đây, frère đã rất thành công trong công việc được giao phó: các chương trình giáo dục, sinh hoạt học đường. Kế đến, frère được thuyên chuyển ra Bình Linh, Huế. Nơi đây, frère đã sống qua những ngày hãi hùng của biến cố Mậu Thân 1968. Frère là một trong những người đã đi tìm kiếm xác của 2 frères bị chôn tập thể. Sau đó, frère được chuyển về La San Hiền Vương phụ trách chương trình Tiểu học, trước khi được phép trở lại học bổ túc văn bằng Cử nhân vào năm 1973, tại Đà Lạt.

Khi ở Đà Lạt vào năm 1973-1974, tôi có nhiều dịp đến thăm frère lúc ấy đang sống tại “Biệt Thự La San” (Villa La San) để giữ nhà và để đi học Đại học Đà Lạt. (Trước 1973, Học viện La San toạ lạc tại 6 Trần Hưng Đạo, nhưng nay đã dời về Mai Thôn, nên nơi đây đất rộng nhà to, cần người giữ nhà; vì vậy Tỉnh dòng đã chuyển một số frères  trở lại học Đai Học.)

Frère học rất chăm và thường được các bạn cùng lớp nể phục và các giáo sư thương mến, đặc biệt cố giáo sư Phạm văn Diêu – người nổi tiếng rất khó đối với sinh viên, nhưng lại thường tới nhà trao đổi văn chương với frère Généreux Nhơn.

Khi biến cố 1975 xảy ra, frère đã may mắn ra đi vào giờ cuối cùng tại bến tàu Sài Gòn và frère cùng chúng tôi chọn Tỉnh Dòng New York làm nơi sinh hoạt. Nơi đầu tiên Frère được đưa về sống là một cộng đoàn La San tại Syracuse, thuộc bang New York. Sau đó một năm, frère được chuyển về sống ngay tại khuôn viên Đại học Manhattan để theo học chương trình Cử nhân về Nghệ thuật – B.A major in Arts. (Mahattan College là Đại Học tư, thuộc Tỉnh dòng La San tại New York.)

Sau khi học xong, frère về sinh hoạt với cộng đoàn các frères La San Việt Nam tại Philadelphia, bang Pennsylvania, thuộc Tỉnh dòng Baltimore.

Hình chụp khi mặc áo dòng

Đến năm 1981, được sự mời gọi của Đức ông Mai Thanh Lương, nay là Giám Mục phụ tá địa phận Los Angeles, frère về giúp Giáo xứ Maria Nữ Vương tại Versailles – gần New Orleans, Louisiana. Frère Nhơn không ngại mạo hiểm, đã khăn gói về đây sống tại cộng đoàn De La Salle tại New Orleans, và mỗi ngày lái xe sang Versailles để giúp những gia đình nghèo kém may mắn. Frère đã mở những lớp Việt ngữ, khuyến học (after school) từ Mẫu giáo đến trung học và giúp những phụ huynh nghèo giáo dục các thanh thiếu niên tại đây. Trong thời gian từ hơn 20 năm sinh hoạt tại New Orleans của frère, có nhiều dịp đưa các frères La San từ nhiều nơi trên thế giới ghé qua Hoa Kỳ, đến thăm frère; vì vậy tôi thấy được những thành quả mà frère đã gặt hái trong hơn 2 thập niên tại đây. Các học sinh đã thành công do frère đào tạo rất đông nhưng đáng kể nhứt là frère đã hướng dẫn một học sinh trở thành linh mục. Đây là cậu Lưu Vinh được frère giáo dục từ lúc còn nhỏ cho tới khi trở thành một linh mục. Đó là linh mục Vinh Lưu, cha phó một giáo xứ Hoa Kỳ tại thành phố New Orleans, mà sáng nay khi báo tin buồn đến gia đình linh mục này, mẹ của cha Vinh vừa khóc vừa nói: “Ngài là ân nhân của gia đình chúng tôi và nhiều gia đình khác tại đây – con chúng tôi được như ngày hôm nay là do sự tận tâm dạy dỗ của frère Nhơn”.

Frère Victor Bửu từ Pháp ghé thăm Versailles


Lớp Khuyến Học (After school)  của frère Nhơn tại Versailles

Khi tỉnh dòng New Orleans – Santa Fe không còn đủ nhân lực để phụ trách trường trung học De La Salle - New Orleans và quyết định trả trường lại cho Tổng Giáo phận. Frère Nhơn đã được pháp Tỉnh dòng Hoa Kỳ dọn về sống ngay giữa làng Versailles, trong một ngôi nhà mướn làm các lớp học cho các em học sinh. Tại đây frère đã có một toán thầy cô hùng hậu để có thể chăm sóc nhiều lớp học với nhiều trình độ khác nhau trong ngày. Trong căn nhà 4 phòng ngủ, frère dành một phòng nhỏ cho mình, các phòng khác frère dùng làm lớp học. Thế rồi trận bão lụt Katrina, phá tan vùng New Orleans và nặng nhất là vùng Versailles. Nó không kiêng nể gì căn nhà nơi frère trú ngụ. Thế là frère Nhơn đã di tản về tạm trú tại Houston. Thế là chúng tôi được may mắn sống được một thời gian gần một năm với frère. Sau một năm sống lây lất và sinh hoạt giúp các Nữ tu La San và giáo xứ Lộ Đức tại Houston, và khi vùng Versailles vừa mở cửa cho trở về, frère cũng là một trong những người đầu tiên quay về chốn cũ, hầu tạo một môi trường giáo dục sẵn sàng tiếp đón các học sinh khi họ trở lại. Nhưng không bao lâu sau, qua lời kêu gọi của sư huynh Giám Tỉnh Grégoire Nguyễn Văn Tân, frère đã về lại Việt Nam. Tháng 4, 2007 chúng tôi có dịp ghé về thăm Việt Nam và có dịp ăn tối với frère, là lúc frère đang sống ở Mai Thôn và giúp cho Kinh Viện nhưng rồi cũng không lâu sau đó, chúng tôi lại nghe tin frère ngã trọng bệnh, tuy vậy frère vẫn cố gằng làm việc cho tới lúc không còn sức hoạt động nữa. Trong thời kỳ nằm dưỡng bệnh khi nào có dịp frère liền email thăm hỏi gia đình chúng tôi và đặc biệt luôn thăm hỏi anh chị em cựu La San Texas. Hôm nay đưọc tin frère ra đi nhẹ nhàng trong tay Chúa và Mẹ Maria Rất Thánh, tôi xúc động rất nhiều nhưng cũng an ủi không ít vì Chúa cất đi sự đau khổ phần xác cho frère. Thế là frère đã được phục sinh sớm hơn 40 ngày của năm nay.

Trong cuộc đời dâng hiến cho tuổi trẻ, cho lý tưởng giáo dục của frère ngoài đời sống đạo đức gương mẫu của một sư huynh La San, frère còn là một người thầy giỏi và tận tụy. Các học sinh của frère luôn bị lôi cuốn trong giọng nói truyền cảm và linh động của frère. Tại hải ngoại frère đã xuất bản 12 quyển sách dạy Việt Ngữ, và sách này được nhiều trung tâm sử dụng trong chương trình dạy Việt ngữ tại Hải ngoại. Bộ sách này chính tay frère biên soạn, vẽ hình và đóng thành tập trong những giờ rảnh rỗi của frère, để hầu bảo tồn Văn hóa Việt tại hải ngoại. Không biết hiện nay bộ sách này có còn giữ lại trong một bộ nhớ nào của máy vi tính mà frère Bosco Trương Ngọc Bắc đã tặng frère Nhơn, trước khi frère trở về làm việc tại quê nhà.

Nếu nói về frère Généreux Nhơn phải nói đến các năng khiếu văn nghệ của frère. Ngoài giọng hát truyền cảm trầm ấm và rất hay, Frère còn giỏi nhạc và có sáng tác một số bài nhạc sinh hoạt nhi đồng tiêu biểu là bài “Hai con thằn lằn con” mà tôi được biết frère đã sáng tác khi còn sinh hoạt với Sói Con tại Đạo Lâm Viên Đà Lạt. Với những sáng tác như truyện ngắn, sách giáo khoa frère thường đề bút hiệu Song Nguyên. Hiện tại trong tủ sách gia đình tôi còn 1 tác phẩm giáo dục do Frère xuất bản chung với frère Théophane Kế .


Frère giỏi về soạn thảo các hoạt cảnh, các vũ điệu cũng như soạn những bản kịch rất hay. Tôi còn nhớ có được xem một kịch bản do frère sáng tác: “Buổi Học Cuối Năm” rất hay và rất dí dỏm. (Hiện nay tôi còn giữ tác phẩm này như một tài liệu và kỷ niệm.)

Frère còn là một họa sĩ và là một trong những tiên phong của dòng La San trong nghệ thuật cưa lọng, cưa lọng rồi ghép làm nhiều lớp. Những tác phẩm này được làm nổi bật vào nhân dịp kỷ niệm 100 năm, thành lập Dòng La San tại Việt Nam vào năm 1966.  Một tác phẩm tôi còn nhớ là cây nến 100 năm – trên đó được ghép nhiều mốc thời gian của dòng La San tại Viêt Nam. Khi còn sinh sống tại Hoa kỳ frère đã tạo ra một mỹ thuật khác là vừa cưa lọng, ghép nhiều lớp và đốt lên gỗ để tạo những nét đẹp, thật là mỹ thuật.

Tôi đã nói quá nhiều về đời sống tông đồ giáo dục của frère, nhưng cũng không quên nói đến sự thánh thiện, đời sống tu đức của một tu sĩ La San chân chính. Tuy sống độc lập, làm việc một mình nhưng frère Nhơn luôn là gương sáng cho những người xung quanh. Frère luôn tận tụy âm thầm giúp đỡ mọi người, sống đạo giữa đời. Frère có một nếp sống rất khắc khổ cho cá nhân frère theo như Lời Khấn Khó nghèo mà frère đã tuyên khấn. Frère là một người làm việc rất chuyên cần, viết sách giáo khoa, viết truyện ngắn có tính cách giáo dục mà tôi hiện đang giữ trong thư viện gia đình. Frère rất cố gắng học hỏi thích nghi với kỹ thuật hiện đại bằng chứng là frère đã tự học sử dụng máy vi tính để có thể soạn bộ sách giáo khoa dạy Việt Ngữ tại Hải Ngoại.


Tấm hình cuối cùng chụp với Frère Généreux Nhơn nhân buổi thuyết trình
tại Houston, Texas trước khi Frère về lại Việt nam - Nov. 2006
Từ trái sang phải Phạm Ngọc Phước, Lê Văn Tiên, Frère Nhơn,
Tạ Xuân Thạc (Chủ nhiệm Văn đàn Đồng Tâm) và Trần Anh Dũng


Vừa rồi tôi mới nhận được từ Frère Alphonse Minh, vài tấm hình cuối cùng của frère Nhơn, đang sinh hoạt tại Lasan Buôn Ma Thuột. Nhân dịp Lễ Thánh Gioan Lasan - Quan Thầy các Nhà Giáo Dục 15.5.2008, frère được mời về ngôi trường cũ để soạn một chương trình văn nghệ. Chương trình này trình diễn thật ngoạn mục và đã để lại nhiều khen ngợi về tài frère Généreux Nhơn. Chúng ta có thể nhận thấy sức khoẻ của frère lúc này không còn bình thường, frère phải ngồi nhiều hơn đứng và chắc tiếng nói của frère cũng đã yếu nhiều nên phải dùng microphone. Hi vọng Lasan BMT có ghi lại chương trình Văn Nghệ này để chúng ta có thể thưởng thức một tác phẩm cuối cùng của Frère Généreux “Song Nguyên”.





Tôi còn có thể viết dài hơn về frère nhưng thôi xin dừng tại đây. Đợi khi nào tôi trầm tĩnh hơn sẽ viết thêm về một người đã đi qua đời tôi và đã ảnh hưởng trên đời sống tâm linh của tôi. Xin cám ơn frère Généreux Nhơn “Người Quảng Đại” xin dịch nôm na tên frère như vậy.

 
Phước Martin

February 26, 2009