Những ngày Hè ở Rạch Giá


    Thời gian sống ở Rạch Giá tôi thường đi rong hết nơi nầy đến nơi khác quanh thị xã. Lúc này, hai bên đường từ cổng Tam Quan đến cầu Nguyễn Trung Trực còn một số bãi đất trống. Vào mùa mưa, có nơi còn ngập nước tới ống quyển. Một số loài cá sống tự nhiên nơi đây. Tôi đã vớt được rất nhiều cá bảy màu đem về nhà nuôi. Lâu dần, chúng sinh sôi nẩy nở hằng mấy trăm con. 

    Có một lần, tôi vớt được môt bầy “lòng ròng” (cá lóc con). Tôi đem về thả trong bồn nước lớn của nhà máy nước đá. Cá con chưa kịp lớn thì chúng biến đâu mất cả. Có lẽ chúng đã bị hút vào ống nước dẫn đến các khuôn nước đá.  

    Tôi cũng bắt được một con cá Xiêm mái to bằng ngón tay. Hình như nó đang mang một bọc trứng trăng trắng trong bụng. Tôi vội vã đi tìm mua một con cá trống ở xóm nhà phía sau rạp hát Châu Văn. Tôi chọn một con to mạnh có màu xanh đậm rất đẹp. Chủ bán đặt con cá vào một chiếc lá sen, túm vành miệng lại như một cái lọ nhỏ đựng nó. 

    Tôi thả hai con cá trong hai cái keo thủy tinh. Chúng được đặt kề bên nhau để làm quen. Con cá trống bắt đầu nhả bọt trên mặt keo. Khi đám bọt nước phủ gần kín mặt keo, tôi vớt con cá mái thả chung vào keo con cá trống. Lúc đầu hai con chỉ vờn nhau, rượt đuổi lòng vòng. Có lẽ chúng còn mắc cở vì tôi luôn theo dõi chúng nên tôi lấy tấm bìa bọc kín keo nước. Thật lâu sau, tôi từ từ kéo lệch tấm bìa và rình chúng. Hai cô cậu không còn rượt đuổi nhau nữa mà bơi cặp kè bên nhau. Tôi tò mò dán mắt theo. Con cá trống lại bắt đầu bơi lượn quanh con cá mái. Bỗng nhiên y ta cuộn mình quấn lấy con cá mái. Chị ta cũng uốn mình theo anh bạn tình. Hai con ép sát vào nhau, trân mình cứng đơ từ từ chìm xuống. Con cá mái bắt đầu nhả ra những quả trứng trắng nhỏ như hạt cát từ chiếc bụng. Trứng cá lơ lững rồi từ từ chìm xuống. Cá trống buông người tình ra đảo một vòng, hớp tất cả những viên trứng rồi nổi lên phun vào mảng bọt kết trên mặt nước.

Nguồn: Đặng Thức Nguyên - YouTube Channel

    Anh chị ta lại tiếp tục quấn quít lấy nhau và cho ra những đợt trứng kế tiếp. Đôi ba lần, chị mái có vẻ thấm mệt và chiếc bụng không còn căng tròn nữa. Tôi nhẹ nhàng dùng chiếc vợt cẩn thận vớt con cá mái ra riêng. Việc này cũng khiến cho một số trứng bị chìm xuống. Nhưng chú cá trống vẫn kiên nhẫn hớp nhặt lại và thả lên bọt nước.

    Vài ngày sau, những chú cá tí hon như trứng nước bắt đầu xuất hiện. Thỉnh thoảng, chú cá trống hớp lấy cá con khiến tôi lính quýnh sợ nó ăn thịt chúng. Nhưng không, nó chỉ hớp lấy, đưa lên mặt nước để giúp cá con nổi lên thở. Cá trống vẫn được tôi tiếp tục cho ăn lăng quăng nhưng chỉ vừa đủ. Với những chú cá con, tôi đến nhà máy xay lúa xin một nắm cám gạo thả vào nuôi. 

    Được khoảng mươi ngày thì cá con đã thành hình rõ ràng. Tôi vớt cá bố ra  riêng và cho cá con ăn trứng nước. Dần dần cá con đã có thể phân biệt được cá trống hoặc cá mái. Một tháng sau, tôi tìm các chai xá xị, chai nước suối Vĩnh Hảo, keo chao nhỏ, v.v. đựng các con cá trống mới lớn và bày la liệt trên kệ gần nhà tắm.

    Hết mấy tháng hè, tôi lại phải vào trường nội trú. Tôi định thả chúng trong bồn nước của nhà máy. Suy đi nghĩ lại, tôi sợ rồi chúng sẽ bị cuốn theo dòng làm nước đá như những con cá lòng ròng nên cuối cùng tôi gom tất cả lại và đem trả chúng về nơi tôi đã bắt được mẹ chúng.   


Ngô Quang Hòa